Gia đình tôi có mảnh đất cha ông để lại từ lâu, nhưng chưa làm thủ tục sang tên, chỉ có giấy tờ viết tay. Vừa rồi có dự án đường đi qua, chính quyền thông báo thu hồi nhưng không nhắc đến việc bồi thường vì không có sổ đỏ. Trường hợp này tôi có quyền được bồi thường không, và phải làm thế nào để chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Điều kiện được bồi thường khi thu hồi đất mà chưa có sổ đỏ

Theo Luật Đất đai 2024, việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng được quy định. Cụ thể, người sử dụng đất được bồi thường nếu đáp ứng các điều kiện sau:

• Đất đang được sử dụng ổn định, không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại thời điểm thu hồi.
• Có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp, ngay cả khi chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Nếu gia đình Anh/Chị chỉ có giấy tờ viết tay từ cha ông để lại, trường hợp này vẫn có thể được xem xét bồi thường nếu chứng minh được nguồn gốc sử dụng đất hợp pháp từ trước ngày Luật Đất đai 2024. Nghị định 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết về việc xác định quyền sử dụng đất dựa trên giấy tờ cũ. Nếu không đáp ứng, đất có thể bị thu hồi mà không bồi thường, nhưng Anh/Chị có quyền khiếu nại quyết định thu hồi lên cơ quan có thẩm quyền.

Cách chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp

Để chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp, gia đình Anh/Chị cần dựa vào các quy định tại Điều 137 và Điều 138 Luật Đất đai 2024, coi giấy tờ viết tay là căn cứ để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu chúng được xác nhận bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các chứng cứ cần thiết bao gồm:

• Giấy tờ viết tay về việc nhận chuyển quyền sử dụng đất (như giấy mua bán, tặng cho) từ người sử dụng đất hợp pháp trước đó, có chữ ký của các bên và xác nhận của UBND cấp xã về tính chân thực.
• Xác nhận của UBND cấp xã về việc sử dụng đất ổn định, liên tục từ thời điểm nhận đất đến nay, không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch.
• Các chứng cứ bổ sung như biên bản họp dân, hóa đơn nộp thuế đất (nếu có), hoặc lời khai của nhân chứng địa phương chứng minh việc sử dụng đất lâu dài.

Nếu chưa có sổ đỏ, Anh/Chị nên tiến hành thủ tục xác nhận quyền sử dụng đất trước khi thu hồi để bảo vệ quyền lợi bồi thường. Quy trình thực hiện như sau:

Bước 1: Thu thập và chuẩn bị hồ sơ

Gia đình Anh/Chị cần tổng hợp đầy đủ giấy tờ viết tay gốc, bản sao có công chứng (nếu cần), và các chứng cứ sử dụng đất. Liên hệ UBND cấp xã để lấy xác nhận về tình trạng đất, đảm bảo hồ sơ thể hiện rõ nguồn gốc từ cha ông để lại và thời gian sử dụng ổn định ít nhất 10 năm trở về trước.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại UBND cấp tỉnh

Nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh hoặc UBND cấp tỉnh để yêu cầu cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024. Thời hạn giải quyết là 30 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ; phí cấp giấy chứng nhận khoảng 100.000 đồng đến 500.000 đồng tùy địa phương.

Bước 3: Theo dõi và khiếu nại nếu cần

Sau khi nộp, theo dõi tiến trình qua cổng thông tin điện tử của Sở Tài nguyên và Môi trường. Nếu bị từ chối, Anh/Chị có quyền khiếu nại lên UBND cấp tỉnh trong vòng 30 ngày theo Luật Khiếu nại 2011. Việc hoàn tất thủ tục này sẽ giúp đất được công nhận hợp pháp, từ đó đủ điều kiện bồi thường khi thu hồi theo Luật Đất đai 2024.

Việc tuân thủ các quy định pháp luật về đất đai không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi bồi thường mà còn tránh rủi ro tranh chấp lâu dài, đảm bảo giá trị tài sản gia đình được công nhận đầy đủ. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.