Quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong thi hành án dân sự

Giai đoạn thi hành án dân sự không chỉ tác động trực tiếp đến người được thi hành án hay người phải thi hành án, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến quyền sở hữu và lợi ích kinh tế của nhiều chủ thể xung quanh. Để bảo đảm tiến trình cưỡng chế, thu hồi tài sản diễn ra minh bạch, không gây tổn hại đến những người vô can, hệ thống tư pháp đã thiết lập một hành lang bảo hộ rất nghiêm ngặt. Việc nhận diện rõ rạch ròi giữa quyền lợi riêng được hưởng và các nghĩa vụ riêng bắt buộc phải thực hiện giúp các cá nhân, tổ chức bảo vệ tài sản của mình một cách chính đáng trước các quyết định hành chính tư pháp. Với tư cách là đơn vị tư vấn uy tín, Công ty Luật ACC xin chia sẻ chi tiết về địa vị pháp lý của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ngay dưới đây.

1. Tổng quan về tầm quan trọng của quy trình thi hành án dân sự

Thi hành án dân sự là giai đoạn cốt lõi để hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án vào thực tế cuộc sống, bảo vệ quyền lợi tài chính cho các bên đương sự. Sự ra đời của Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 mang ý nghĩa chiến lược trong việc chuẩn hóa hành lang pháp lý cưỡng chế, đồng thời thắt chặt cơ chế kiểm soát minh bạch thông tin thông qua môi trường số hóa. Quy trình này đòi hỏi sự tham gia phối hợp chặt chẽ của mọi chủ thể có liên quan. Việc xác định rõ quyền và nghĩa vụ của người liên quan giúp ngăn chặn các sai sót, nhầm lẫn trong quá trình xử lý tài sản của chấp hành viên, bảo đảm tính nhân đạo và nghiêm minh của hệ thống tư pháp.

2. Các quyền lợi riêng biệt của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan, tổ chức, cá nhân phát sinh quyền và nghĩa vụ trong quá trình cơ quan chức năng tổ chức thi hành bản án. Theo quy định tại Điều 8 và Điều 96 Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, họ được pháp luật bảo hộ các quyền lợi riêng biệt sau:

• Quyền được thông báo và tống đạt văn bản:

 Được cơ quan thi hành án dân sự hoặc văn phòng thi hành án dân sự thông báo đầy đủ, hợp lệ về các quyết định, văn bản liên quan đến quyền sở hữu tài sản của mình trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành.

• Quyền tham gia trực tiếp vào việc thi hành án: 

Được quyền tham gia vào các hoạt động thực địa có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình như chứng kiến kê biên, tham gia phiên đấu giá tài sản thuộc sở hữu chung.

• Quyền yêu cầu sửa chữa, giải thích bản án: 

Có quyền yêu cầu Tòa án đã ra phán quyết sửa chữa các lỗi rõ ràng về số liệu, nhầm lẫn chính tả hoặc giải thích rõ ràng các nội dung tuyên chưa rõ, khó thi hành đối với phần tài sản của mình.

• Quyền khởi kiện dân sự bảo vệ tài sản riêng: 

Có quyền khởi kiện dân sự tại Tòa án để yêu cầu xác định quyền sở hữu, phân chia quyền sử dụng đất hoặc hủy bỏ các giao dịch liên quan đến tài sản thi hành án trong trường hợp xuất hiện tranh chấp với các đương sự.

• Quyền khiếu nại quyết định, hành vi trái luật: 

Có quyền nộp đơn khiếu nại hành chính đối với các quyết định cưỡng chế, lệnh phong tỏa tài khoản hoặc hành vi tác nghiệp của chấp hành viên, thừa hành viên nếu có căn cứ chứng minh các quyết định đó trái luật và xâm phạm trực tiếp đến tài sản riêng của mình.

>>> Xem thêm bài viết: Thủ tục xác minh điều kiện thi hành án tại đây.

3. Các nghĩa vụ riêng bắt buộc của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Song song với các quyền lợi được bảo hộ, để bảo đảm tiến trình thi hành án không bị ách tắc hoặc cản trở vô lý, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ riêng biệt bao gồm:

• Chấp hành nghiêm chỉnh các quyết định tố tụng: Bắt buộc phải thực hiện các quyết định, yêu cầu hợp pháp của cơ quan thi hành án, chấp hành viên hoặc thừa hành viên trong suốt tiến trình xử lý vụ việc.
• Thông báo biến động về địa chỉ nơi cư trú: Có nghĩa vụ chủ động thông báo cho chấp hành viên khi có bất kỳ sự thay đổi nào về địa chỉ, nơi cư trú hoặc trụ sở kinh doanh để bảo đảm việc tống đạt thông báo số hóa không bị gián đoạn.
• Cung cấp thông tin và tài liệu xác minh tài sản: Bắt buộc phải cung cấp đầy đủ, chính xác các tài liệu, giấy tờ liên quan đến việc thi hành án khi có yêu cầu (ví dụ: cung cấp hợp đồng thuê nhà cũ, giấy tờ chứng minh phần vốn góp chung với người phải thi hành án).
• Thực hiện di dời tài sản ra khỏi diện kê biên: Theo Điều 81 Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, nếu có tài sản riêng nằm trên diện tích nhà đất bị kê biên cưỡng chế, người liên quan có nghĩa vụ phải tháo dỡ, di dời tài sản đó ra khỏi diện tích cưỡng chế trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn bảo vệ quyền lợi khi bị áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án tại đây.

4. Trình tự phối hợp xử lý quyền và nghĩa vụ của người liên quan khi xử lý tài sản

Khi cơ quan chức năng tiến hành xử lý một khối tài sản có sự đan xen quyền lợi của bên thứ ba, tiến trình phối hợp sẽ vận hành theo các bước tuần tự sau:

• Bước 1: Tiếp nhận thông báo và khái quát thực trạng tài sản

Người có quyền lợi liên quan nhận văn bản tống đạt về việc tài sản chung hoặc tài sản liên quan sắp bị xử lý, thực hiện khái quát lại nguồn gốc hình thành để xác định ranh giới sở hữu của mình.

• Bước 2: Thực hiện quyền thỏa thuận phân chia rạch ròi

Pháp luật dành ra thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận thông báo để người liên quan cùng các đương sự lập văn bản thỏa thuận phân chia tài sản chung hoặc yêu cầu Tòa án xác định phân chia nhằm bóc tách nghĩa vụ nợ riêng.

• Bước 3: Thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin phối hợp

Người liên quan nộp các giấy tờ chứng minh, sổ sách kế toán hoặc chứng thực định danh điện tử trên môi trường số cho chấp hành viên để cập nhật chính xác thực trạng điều kiện tài sản vào hồ sơ nghiệp vụ.

• Bước 4: Thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện bảo vệ tài sản

Nếu hết thời hạn thương lượng mà cơ quan chức năng vẫn ra quyết định cưỡng chế phát mãi toàn bộ tài sản chung mà không tính đến quyền lợi của mình, người liên quan thực hiện quyền nộp đơn khiếu nại trong thời hiệu 30 ngày hoặc khởi kiện ra Tòa án để bảo toàn giá trị tài chính.

Tóm lại, việc bóc tách rạch ròi giữa quyền lợi riêng được hưởng và các nghĩa vụ riêng bắt buộc phải thực hiện của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chính là nền tảng pháp lý bảo đảm an toàn cho tài sản của bên thứ ba không bị xử lý nhầm lẫn. Để bảo vệ quyền sở hữu tối ưu và hoàn thành nghĩa vụ một cách hợp pháp, người liên quan cần chủ động thay đổi tư duy tiếp cận lộ trình tư pháp hành chính. Thay vì ứng phó thụ động, phó mặc hoàn toàn cho tiến trình cưỡng chế tự nhiên hoặc tự soạn thảo các văn bản kiến nghị thiếu căn cứ dẫn đến việc hồ sơ bị bác bỏ, bạn cần tích cực học hỏi quy trình, bồi dưỡng kiến thức để đáp ứng các yêu cầu minh bạch dữ liệu số, đồng thời chủ động liên hệ với các đơn vị chuyên môn để thiết lập phương án can thiệp an toàn.

Công ty Luật ACC là đơn vị pháp lý đáng tin cậy, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp luật thi hành án dân sự, lao động và hành chính tại Việt Nam. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành để hỗ trợ khách hàng rà soát hồ sơ bản án, kiểm tra tính hợp pháp trong các quyết định kê biên tài sản liên doanh liên kết, soạn thảo văn bản thỏa thuận phân chia tài sản chung đúng quy chuẩn pháp luật và bảo vệ quyền lợi tài chính hợp pháp, chính đáng nhất cho bạn. Khách hàng có nhu cầu tư vấn chuyên sâu vui lòng liên hệ trực tiếp để được phản hồi kịp thời.