Trong thời gian bị áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam, việc duy trì liên lạc với thế giới bên ngoài thông qua thư từ là nhu cầu tinh thần chính đáng của các bị can, bị cáo. Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của công tác điều tra hình sự, quyền gửi và nhận thư của người bị tạm giam không được diễn ra tự do như công dân bình thường mà chịu sự kiểm soát, sàng lọc nghiêm ngặt từ phía các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc nắm rõ ranh giới quyền hạn này giúp bị can duy trì sợi dây liên lạc với gia đình đúng luật, đồng thời giúp thân nhân chủ động gửi thư tiếp tế thông tin mà không vi phạm quy chế giam giữ. Công ty Luật ACC xin phân tích chuyên sâu về quyền gửi, nhận thư của người đang bị tạm giam theo khuôn khổ pháp lý mới nhất hiện nay.
1. Hành lang pháp lý bảo hộ quyền thông tin liên lạc của người bị tạm giam
Quyền tự do thư tín của công dân khi bị áp dụng biện pháp tạm giam sẽ bị giới hạn ở mức độ nhất định để phục vụ mục tiêu tối cao là bảo mật thông tin và an toàn phá án. Toàn bộ quy trình tiếp nhận, kiểm duyệt nội dung và thẩm quyền phê duyệt cho phép gửi hoặc nhận thư hiện nay được áp dụng đồng bộ căn cứ theo Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15.
Theo tinh thần của Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15, người bị tạm giam có quyền gửi và nhận thư từ, bưu phẩm, bưu kiện. Tuy nhiên, toàn bộ thư từ đi và đến buồng giam đều bắt buộc phải trải qua khâu kiểm tra, đọc duyệt của cơ quan đang thụ lý vụ án và ban giám thị trại tạm giam để bảo đảm nội dung không gây cản trở cho tiến trình điều tra, truy tố, xét xử.
2. Bản chất và phạm vi quyền gửi và nhận thư của người bị tạm giam
Do tính chất nhạy cảm của giai đoạn giam giữ, pháp luật quy định chi tiết về cách thức thực hiện quyền năng này của bị can nhằm cân bằng giữa yếu tố nhân đạo và an ninh công lý:
- Quyền gửi thư cho thân nhân và các cơ quan quyền lực: Người bị tạm giam có quyền viết thư gửi về cho gia đình hoặc gửi đơn từ khiếu nại, tố cáo đến các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, viện kiểm sát giám sát giam giữ. Tất cả thư từ này phải nộp qua cán bộ quản số của trại tạm giam để làm thủ tục kiểm duyệt.
- Quyền nhận thư và thông tin từ gia đình: Bị can được phép nhận thư động viên, thăm hỏi từ người thân gửi vào qua đường bưu điện hoặc gửi trực tiếp tại phòng tiếp nhận quà của trại giam. Sau khi bóc niêm phong và kiểm tra nội dung không vi phạm, cán bộ trại sẽ giao trực tiếp tận tay người nhận.
- Hạn mức và chi phí thực hiện quyền: Số lượng thư gửi và nhận tùy thuộc vào nội quy cụ thể của từng trại tạm giam và tính chất của từng vụ án. Chi phí mua giấy, bút, phong bì và tem thư sẽ được khấu trừ trực tiếp vào tài khoản tiền lưu ký của người bị tạm giam tại căng tin trại.
>>> Xem thêm bài viết: Thủ tục thăm gặp người bị tạm giam tại đây.
3. Các giới hạn quyền hạn và trường hợp thư từ bị tịch thu, giữ lại
Để ngăn chặn tuyệt đối các rủi ro phát sinh ngoài đời thực, pháp luật trao cho cơ quan điều tra và ban giám thị trại tạm giam quyền kiểm soát tối cao và được phép giữ lại thư từ trong các tình huống sau:
- Kiểm duyệt bắt buộc: Tất cả thư từ gửi và nhận đều phải để mở để cơ sở giam giữ kiểm tra và kiểm duyệt nội dung nhằm bảo đảm an ninh, ngăn chặn các hành vi thông cung hoặc tiết lộ bí mật vụ án.
- Thu giữ vật phẩm cấm: Mọi đồ vật thuộc danh mục cấm (tiền mặt, thiết bị điện tử, vật sắc nhọn…) nếu gửi kèm trong thư sẽ bị cơ sở giam giữ thu giữ và xử lý theo quy định.
- Hạn chế quyền khi bị kỷ luật: Người bị tạm giam đang chấp hành hình thức kỷ luật cách ly tại buồng kỷ luật sẽ bị hạn chế quyền gửi và nhận thư, sách, báo.
>>> Xem thêm bài viết: Giải pháp kiến nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn tại đây.
4. Trình tự các bước chuyển giao thư từ đúng quy chuẩn tại cơ sở lưu trú
Để bảo đảm dòng thông tin liên lạc được lưu thông hợp pháp và không bị thất lạc, quy trình gửi và nhận thư được vận hành chặt chẽ qua các bước:
- Bước 1: Viết thư và nộp cho cán bộ quản số: Người bị tạm giam hoàn thiện nội dung thư (để ngỏ phong bì, không tự ý dán kín) rồi bàn giao cho cán bộ quản giáo phụ trách buồng giam vào các ngày quy định theo nội quy.
- Bước 2: Cơ quan tố tụng tiến hành kiểm duyệt nội dung: Ban giám thị trại tạm giam phối hợp cùng điều tra viên thụ lý vụ án tiến hành đọc và sàng lọc nội dung thư để xác định tính an toàn pháp lý đối với tiến trình phá án.
- Bước 3: Đóng dấu kiểm duyệt và gửi đi hoặc phát tại buồng: Thư đạt tiêu chuẩn sẽ được đóng dấu kiểm duyệt của trại giam và gửi ra ngoài bưu điện. Ngược lại, thư từ gia đình gửi vào sau khi đạt khâu kiểm duyệt sẽ được cán bộ dẫn giải đưa đến tận buồng giam để trao cho bị can ký nhận.
Việc thực hiện quyền gửi và nhận thư của người đang bị tạm giam luôn là một quy trình kỹ thuật khắt khe và chịu sự giám sát tuyệt đối của các cơ quan tiến hành tố tụng. Sự bất cẩn trong cách sử dụng ngôn từ, viết sai quy chuẩn văn bản hoặc không nắm rõ trình tự kiểm duyệt chính là lý do khiến nhiều bức thư bị tịch thu, giữ lại, làm đứt gãy sợi dây thông tin giữa bị can và gia đình, gây hoang mang tâm lý cho các bên. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào liên quan đến quyền gửi nhận thư hoặc các thủ tục tố tụng hình sự, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư chuyên gia tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ kịp thời.
Để lại một bình luận