Tạm giữ là gì?

Tạm giữ là một biện pháp ngăn chặn quan trọng trong tố tụng hình sự và xử lý vi phạm hành chính, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do của công dân. Việc hiểu rõ bản chất, thời hạn và trình tự của thủ tục này giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình một cách hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về tạm giữ theo quy định pháp luật hiện hành, cùng Công ty Luật ACC cung cấp góc nhìn toàn diện và chính xác nhất.

1. Tạm giữ là gì?

Tạm giữ trong tố tụng hình sự là biện pháp ngăn chặn do cơ quan có thẩm quyền áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người phạm tội quả tang hoặc người đầu thú, tự thú khi có đủ căn cứ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Mục đích của biện pháp này nhằm ngăn chặn hành vi trốn tránh pháp luật, cản trở điều tra, tiếp tục phạm tội hoặc để bảo đảm cho việc điều tra, truy tố, xét xử được tiến hành thuận lợi.

Trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính, tạm giữ người được hiểu là việc hạn chế quyền tự do thân thể của cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định để xác minh nhân thân, lập hồ sơ xử phạt hoặc ngăn chặn hành vi vi phạm. Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025), đây là biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, chỉ áp dụng trong những trường hợp thật cần thiết nhằm đảm bảo hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước.

Như vậy, tạm giữ là một khái niệm pháp lý quan trọng, được điều chỉnh bởi các quy định chặt chẽ của pháp luật, đặt ra yêu cầu cân bằng giữa nhiệm vụ bảo vệ trật tự xã hội và bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

2. Các trường hợp áp dụng biện pháp tạm giữ

Theo quy định tại Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tạm giữ có thể được áp dụng đối với những đối tượng sau đây:

• Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp theo quy định tại Điều 110 của Bộ luật này.
• Người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang hoặc người bị bắt theo quyết định truy nã.
• Người phạm tội tự thú, đầu thú.
• Người bị bắt theo yêu cầu dẫn độ hoặc chuyển giao người đang bị tạm giam.

Đối với lĩnh vực hành chính, Điều 122 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định tạm giữ người theo thủ tục hành chính được áp dụng trong các trường hợp sau:

• Cần xác minh nhân thân của người vi phạm.
• Cần xác minh, thu thập, xác minh tình tiết quan trọng làm căn cứ để ra quyết định xử phạt.
• Cần ngăn chặn người vi phạm có hành vi trốn tránh, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục vi phạm.

Việc áp dụng tạm giữ phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện và thẩm quyền do pháp luật quy định. Cơ quan có thẩm quyền không được lạm dụng biện pháp này để xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

3. Thời hạn tạm giữ theo quy định pháp luật

Thời hạn tạm giữ là một trong những nội dung quan trọng nhất mà người dân cần nắm rõ. Theo Điều 117 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời hạn tạm giữ không quá 03 ngày kể từ khi cơ quan điều tra nhận người bị giữ. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền có thể gia hạn tạm giữ nhưng không quá 03 ngày.

Đối với trường hợp cần thiết phải gia hạn tạm giữ lần thứ hai, thời gian gia hạn không quá 03 ngày. Tuy nhiên, việc gia hạn lần thứ hai chỉ áp dụng đối với trường hợp cần thiết để điều tra, xác minh các tình tiết phức tạp của vụ án. Tổng thời gian tạm giữ tối đa không quá 09 ngày.

Trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính, Điều 123 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định thời hạn tạm giữ người theo thủ tục hành chính không quá 12 giờ kể từ khi quyết định tạm giữ người được ban hành. Trong trường hợp cần thiết, thời hạn tạm giữ có thể kéo dài hơn nhưng không quá 24 giờ, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định.

Việc quy định thời hạn cụ thể nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch và hạn chế tối đa việc xâm phạm quyền tự do thân thể của công dân. Người bị tạm giữ có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền chấm dứt việc tạm giữ khi hết thời hạn theo quy định.

4. Thủ tục tạm giữ người theo quy định

Thủ tục tạm giữ người được thực hiện theo trình tự chặt chẽ nhằm đảm bảo tính hợp pháp và khách quan. Dưới đây là quy trình cụ thể:

Bước 1: Ra quyết định tạm giữ

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành ra quyết định tạm giữ bằng văn bản. Quyết định này phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị tạm giữ, lý do tạm giữ, thời hạn tạm giữ và các nội dung khác theo quy định. Quyết định tạm giữ phải được giao cho người bị tạm giữ trong thời hạn 12 giờ kể từ khi ra quyết định.

Bước 2: Thông báo cho gia đình và cơ quan liên quan

Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi ra quyết định tạm giữ, cơ quan ra quyết định phải thông báo cho gia đình người bị tạm giữ, chính quyền xã, phường, thị trấn nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập biết. Việc thông báo được thực hiện bằng văn bản hoặc qua điện thoại, email và phải được ghi nhận vào sổ theo dõi.

Bước 3: Quản lý, giam giữ người bị tạm giữ

Người bị tạm giữ được quản lý tại nhà tạm giữ hoặc buồng tạm giữ theo quy định. Trong thời gian bị tạm giữ, người bị tạm giữ có quyền được gặp người bào chữa, người đại diện theo pháp luật, được sử dụng các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật. Cơ quan quản lý phải bảo đảm các điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người bị tạm giữ.

Bước 4: Hết thời hạn tạm giữ

Khi hết thời hạn tạm giữ, cơ quan có thẩm quyền phải ra quyết định trả tự do cho người bị tạm giữ hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn khác như khởi tố bị can, áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh hoặc đặt tiền để bảo đảm. Việc chậm trễ trong việc trả tự do khi hết thời hạn là hành vi vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm theo quy định.

5. Câu hỏi thường gặp

Người bị tạm giữ có quyền gọi điện thoại cho người thân không?

Theo quy định tại Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người bị tạm giữ có quyền liên lạc với người thân, người bào chữa thông qua việc gặp gỡ, trao đổi trực tiếp hoặc qua điện thoại theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc liên lạc này phải được sự cho phép và giám sát của cơ quan quản lý tạm giữ nhằm đảm bảo an ninh, trật tự và không ảnh hưởng đến quá trình điều tra, xác minh vụ việc.

Tạm giữ và tạm giam khác nhau như thế nào?

Tạm giữ và tạm giam là hai biện pháp ngăn chặn khác nhau trong tố tụng hình sự. Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn khẩn cấp, được áp dụng trong thời gian ngắn (tối đa 09 ngày) đối với người bị bắt, người phạm tội quả tang, người đầu thú, tự thú. Tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc hơn, áp dụng đối với bị can, bị cáo trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử với thời hạn dài hơn nhiều. Tạm giam chỉ được áp dụng khi có căn cứ cho rằng bị can, bị cáo sẽ bỏ trốn, cản trở điều tra hoặc tiếp tục phạm tội.

Có được khiếu nại về quyết định tạm giữ không?

Có. Người bị tạm giữ hoặc người đại diện hợp pháp của họ có quyền khiếu nại quyết định tạm giữ theo quy định tại Điều 465 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Thời hạn khiếu nại là 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định tạm giữ. Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét, giải quyết khiếu nại trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Trong lĩnh vực hành chính, người bị tạm giữ cũng có quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011.

Tạm giữ là một chế định pháp lý quan trọng, đòi hỏi sự hiểu biết đầy đủ và chính xác để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến thủ tục tạm giữ hoặc cần tư vấn pháp lý chi tiết, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm hỗ trợ kịp thời và hiệu quả nhất.