Quy định về thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng mới nhất

Thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng là một trong những yếu tố then chốt quyết định tính hợp pháp và hiệu quả của mọi dự án xây dựng tại Việt Nam. Việc nắm rõ quy định này không chỉ giúp chủ đầu tư tránh các rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo dự án được triển khai suôn sẻ, tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn và phát triển bền vững. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Quy định về thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng mới nhất

Theo Luật Xây dựng 2014, được sửa đổi, bổ sung năm 2020, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng được phân cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền tùy theo loại công trình, quy mô và vị trí xây dựng, nhằm đảm bảo quản lý thống nhất và chặt chẽ trong hoạt động xây dựng.

Cụ thể, đối với nhà ở riêng lẻ và một số công trình xây dựng nhỏ, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng thường thuộc UBND cấp huyện hoặc cơ quan được UBND cấp huyện ủy quyền theo quy định. Đối với công trình lớn, công trình cấp đặc biệt, cấp I, công trình có yêu cầu kỹ thuật phức tạp hoặc có yếu tố liên tỉnh, thẩm quyền cấp phép thuộc Sở Xây dựng hoặc cơ quan chuyên môn về xây dựng được phân cấp theo quy định pháp luật hiện hành.

Hiện nay, quy trình và thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng được thực hiện theo quy định tại Nghị định 175/2024/NĐ-CP, văn bản hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng, thay thế các nghị định trước đây. Nghị định này quy định rõ đầu mối tiếp nhận, trình tự giải quyết hồ sơ và trách nhiệm của từng cơ quan nhằm hạn chế chồng chéo trong quản lý.

Các quy định hiện hành hướng tới việc phân cấp rõ ràng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tăng trách nhiệm giải trình của cơ quan cấp phép, qua đó giúp chủ đầu tư xác định đúng cơ quan có thẩm quyền và giảm thiểu rủi ro pháp lý trong quá trình triển khai dự án xây dựng.

2. Các cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng theo loại công trình

Theo Luật Xây dựng 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng được phân cấp theo loại, cấp công trình và tính chất dự án nhằm bảo đảm quản lý thống nhất và phù hợp với năng lực quản lý của từng cấp chính quyền.

Đối với nhà ở riêng lẻ, bao gồm nhà ở tại đô thị và nông thôn (trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền đặc biệt), thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng chủ yếu thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc cơ quan được ủy quyền. Cơ quan này có trách nhiệm xem xét sự phù hợp với quy hoạch xây dựng, chỉ giới đường đỏ, mật độ xây dựng và các quy định quản lý kiến trúc tại địa phương.

Đối với công trình cấp đặc biệt, cấp I, cấp II; công trình công cộng lớn; công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng thuộc Sở Xây dựng hoặc cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng được phân cấp theo quy định hiện hành.

Hiện nay, việc phân cấp và quy trình cấp giấy phép xây dựng được thực hiện theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP, thay thế các quy định trước đây, trong đó làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đầu mối tiếp nhận hồ sơ và cơ chế phối hợp liên ngành đối với các công trình có yêu cầu kỹ thuật phức tạp hoặc ảnh hưởng lớn đến quy hoạch, an toàn và môi trường.

Việc phân định rõ thẩm quyền giúp tăng tính chuyên môn hóa trong thẩm định, giảm tải cho cơ quan trung ương, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Chủ đầu tư cần xác định đúng loại công trình để nộp hồ sơ đúng cơ quan có thẩm quyền, tránh kéo dài thời gian cấp phép hoặc phát sinh rủi ro pháp lý trong quá trình triển khai xây dựng.

Xem thêm: Có được xin giấy phép xây dựng trên đất thuê?

3. Điều kiện và hồ sơ cần thiết để được cấp giấy phép xây dựng

Theo Luật Xây dựng 2014, được sửa đổi, bổ sung năm 2020, để được cấp giấy phép xây dựng, chủ đầu tư phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý nhằm bảo đảm công trình phù hợp quy hoạch, an toàn và không ảnh hưởng đến lợi ích cộng đồng.

Cụ thể, công trình phải phù hợp với quy hoạch xây dựng, quy hoạch chi tiết hoặc thiết kế đô thị đã được phê duyệt; không vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình giao thông, thủy lợi, đê điều, khu di tích lịch sử – văn hóa; đồng thời bảo đảm các yêu cầu về an toàn kết cấu, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường theo quy định pháp luật chuyên ngành.

Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng được quy định theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP, bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp giấy phép xây dựng theo mẫu;
• Bản sao giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu công trình;
• Hai bộ bản vẽ thiết kế xây dựng theo quy định (thể hiện mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt và các thông số kỹ thuật chính);
• Báo cáo thẩm tra thiết kế (nếu thuộc trường hợp phải thẩm tra);
• Tài liệu liên quan đến phòng cháy chữa cháy hoặc môi trường (nếu pháp luật chuyên ngành yêu cầu).

Ngoài ra, đối với một số trường hợp đặc thù, hồ sơ còn phải bổ sung các văn bản chấp thuận về quy hoạch hoặc thỏa thuận đấu nối hạ tầng kỹ thuật.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và đúng quy định không chỉ là điều kiện bắt buộc để được cấp phép mà còn giúp rút ngắn thời gian xử lý, hạn chế việc phải chỉnh sửa hoặc bổ sung nhiều lần. Trong bối cảnh cải cách hành chính và số hóa thủ tục xây dựng, việc nộp hồ sơ trực tuyến ngày càng phổ biến, góp phần tăng tính minh bạch và thuận tiện cho chủ đầu tư.

Xem thêm: Điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề giám sát thi công xây dựng

4. Trách nhiệm của cơ quan cấp phép và hậu quả vi phạm thẩm quyền

Cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng chịu trách nhiệm tổ chức thẩm định, xem xét và cấp giấy phép xây dựng theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính chính xác, khách quan và phù hợp với quy hoạch xây dựng. Theo Luật Xây dựng 2014, được sửa đổi, bổ sung năm 2020, cơ quan cấp phép có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ, trả kết quả đúng thời hạn quy định và chỉ cấp phép khi công trình đáp ứng đầy đủ điều kiện theo luật định.

Hiện nay, việc thực hiện thủ tục cấp phép được quy định chi tiết tại Nghị định 175/2024/NĐ-CP, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan cấp phép trong việc thẩm định hồ sơ, phối hợp với các cơ quan liên quan và kiểm soát tính hợp pháp của công trình trước khi cấp phép. Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm giải trình nếu để xảy ra sai sót trong quá trình thẩm định hoặc cấp phép.

Trường hợp cơ quan cấp phép ban hành giấy phép không đúng thẩm quyền hoặc sai quy định, quyết định cấp phép có thể bị thu hồi, hủy bỏ theo quy định pháp luật, đồng thời cá nhân, tổ chức có liên quan có thể bị xử lý kỷ luật hoặc xem xét trách nhiệm theo quy định về cán bộ, công chức. Ngược lại, nếu chậm trễ hoặc gây thiệt hại cho chủ đầu tư do lỗi trong quá trình giải quyết hồ sơ, cơ quan nhà nước cũng có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Đối với chủ đầu tư, việc nộp hồ sơ sai thẩm quyền hoặc cố tình thực hiện xây dựng khi chưa được cấp phép hợp lệ có thể dẫn đến hậu quả pháp lý như bị xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ thi công hoặc buộc khắc phục hậu quả. Do đó, việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền ngay từ đầu là yếu tố quan trọng để bảo đảm quá trình cấp phép diễn ra đúng quy định, hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

5. Câu hỏi thường gặp

Ai có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ ở khu vực đô thị?

Theo Luật Xây dựng 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ tại đô thị thường thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc cơ quan được Uỷ Ban Nhân Dân cấp huyện phân cấp thực hiện. Cơ quan này có trách nhiệm xem xét sự phù hợp với quy hoạch xây dựng, chỉ giới xây dựng, mật độ xây dựng và các yêu cầu về kiến trúc tại địa phương.

Thời hạn cấp giấy phép xây dựng là bao lâu theo quy định mới nhất?

Theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP, thời hạn cấp giấy phép xây dựng được quy định tối đa 15 ngày làm việc đối với nhà ở riêng lẻ và 20–30 ngày làm việc đối với công trình còn lại, tính từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp cần xem xét thêm hoặc phải lấy ý kiến cơ quan liên quan, thời gian có thể được gia hạn theo quy định nhưng phải thông báo bằng văn bản cho chủ đầu tư. Việc kéo dài không có lý do chính đáng có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật về quản lý cán bộ, công chức.

Làm thế nào nếu giấy phép xây dựng bị từ chối do sai thẩm quyền?

Nếu giấy phép xây dựng bị từ chối do sai thẩm quyền, chủ đầu tư cần nộp lại hồ sơ cho cơ quan đúng quy định theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi năm 2020. Cơ quan từ chối phải thông báo lý do bằng văn bản, giúp chủ đầu tư điều chỉnh kịp thời. Trong trường hợp khiếu nại, có thể gửi đến cấp trên trực tiếp của cơ quan đó hoặc tòa án hành chính.

Thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo mọi dự án xây dựng đều tuân thủ pháp luật, tránh các rủi ro không đáng có. Việc nắm bắt rõ ràng các quy định mới nhất sẽ giúp chủ đầu tư tự tin hơn trong quá trình thực hiện dự án. Nếu bạn đang gặp khó khăn hoặc cần tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để nhận hỗ trợ pháp lý kịp thời và hiệu quả. Đừng để thủ tục hành chính cản trở ý tưởng của bạn – hành động ngay hôm nay để dự án thành công.