Thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự thuộc về ai?

Khái quát tầm quan trọng của giai đoạn thi hành án luôn là bài toán pháp lý được nhiều đương sự quan tâm, bởi đây là bước cuối cùng để hiện thực hóa các phán quyết của Tòa án vào thực tế đời sống. Nhằm tổ chức lại quy trình xử lý tài sản, nâng cao hiệu quả thu hồi nợ và đẩy mạnh toàn diện công tác chuyển đổi số, Quốc hội đã ban hành luật mới với nhiều thay đổi mang tính cốt lõi. Việc thấu hiểu tường tận thẩm quyền giải quyết khiếu nại và chuẩn bị hồ sơ đúng quy chuẩn sẽ giúp đương sự chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tăng tốc độ xử lý vụ việc và tránh được các rủi ro phát sinh do nộp đơn sai nơi tiếp nhận. Trong bối cảnh đó, Công ty Luật ACC luôn sẵn sàng đồng hành với tư cách là đơn vị tư vấn uy tín, hỗ trợ khách hàng tháo gỡ mọi vướng mắc thủ tục một cách chuyên nghiệp nhất.

1. Tổng quan về tầm quan trọng của quy trình thi hành án dân sự

Thi hành án dân sự đóng vai trò cốt lõi trong việc khép lại các tranh chấp tư pháp, bảo đảm công lý được thực thi một cách trọn vẹn và nghiêm minh nhất trên thực tế. Sự ra đời của Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 mang ý nghĩa tối cao trong việc hoàn thiện trình tự xử lý tài sản, đẩy mạnh môi trường số hóa và nâng cao cơ chế kiểm soát quyền lực tư pháp. Khi đương sự không đồng ý với các quyết định hành chính hoặc hành vi của người thực thi công vụ, quyền khiếu nại là công cụ tự vệ hợp pháp được luật định. Việc xác định chính xác cơ quan có thẩm quyền giải quyết là điều kiện tiên quyết để đơn khiếu nại được thụ lý, tránh tình trạng hồ sơ bị đùn đẩy hoặc luân chuyển lòng vòng làm mất thời cơ bảo vệ tài sản.

2. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự thuộc về ai?

Căn cứ theo quy định tại Điều 98 của văn bản pháp luật này, thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với các quyết định, hành vi của Chấp hành viên, Thừa hành viên hoặc Thủ trưởng cơ quan thi hành án được phân cấp rõ ràng theo hai cấp giải quyết:

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu

• Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi trái pháp luật của Chấp hành viên thuộc quyền quản lý của Chi cục.
• Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự cấp tỉnh: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Chấp hành viên thuộc quyền quản lý của Cục; giải quyết khiếu nại đối với quyết định của Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện.
• Trưởng văn phòng thi hành án dân sự: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi tác nghiệp của Thừa hành viên do văn phòng mình quản lý.
• Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp / Bộ Quốc phòng: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự cấp tỉnh hoặc Thủ trưởng cơ quan thi hành án cấp quân khu.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai

• Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự cấp tỉnh: Giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện.
• Thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp (đối với dân sự) hoặc Bộ Quốc phòng (đối với quân đội): Giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định giải quyết của Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự cấp tỉnh, Thủ trưởng cơ quan thi hành án cấp quân khu hoặc Trưởng văn phòng thi hành án dân sự. Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai này có hiệu lực thi hành ngay lập tức.

>>> Xem thêm bài viết: Thủ tục xác minh điều kiện thi hành án tại đây.

3. Các tài liệu đính kèm bắt buộc phải có trong hồ sơ khiếu nại

Để hồ sơ khiếu nại được xem xét thụ lý nhanh chóng trên môi trường số hoặc trực tiếp, không bị trả lại do thiếu căn cứ, đương sự cần chủ động chuẩn bị các tài liệu chi tiết sau:

• Đơn khiếu nại thi hành án (bản chính): Đơn phải trình bày rõ ngày, tháng, năm; thông tin định danh của người khiếu nại; họ tên, chức vụ của người bị khiếu nại; số hiệu và nội dung quyết định thi hành án bị khiếu nại; lý do chỉ rõ điểm vi phạm pháp luật và yêu cầu giải quyết cụ thể. Đơn phải có chữ ký, điểm chỉ hoặc ký số xác thực.
• Bản sao quyết định, thông báo thi hành án liên quan: Các văn bản do Chấp hành viên hoặc Thừa hành viên ban hành bị cho là vi phạm (như quyết định kê biên, lệnh phong tỏa tài khoản).
• Tài liệu, chứng cứ minh chứng cho nội dung khiếu nại: Bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản để chứng minh kê biên nhầm tài sản của bên thứ ba; tài liệu chứng minh Chấp hành viên vi phạm thời hạn 10 ngày tự nguyện; hoặc các thông điệp dữ liệu điện tử liên quan đến hành vi chậm trễ.
• Giấy tờ định danh của người nộp đơn: Bản sao Căn cước công dân của đương sự; hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp kèm Giấy ủy quyền hợp pháp nếu người nộp đơn là đại diện cho tổ chức hoặc Luật sư.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn bảo vệ quyền lợi khi bị áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án tại đây.

4. Quy trình giải quyết khiếu nại thi hành án dân sự chi tiết

Tiến trình xử lý một vụ việc khiếu nại hành chính trong lĩnh vực thi hành án được cơ quan chức năng vận hành theo quy trình các bước tuần tự sau:

Bước 1: Tiếp nhận, phân loại và thụ lý hồ sơ khiếu nại 

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn thuộc thẩm quyền, người có thẩm quyền giải quyết lần đầu phải tiến hành rà soát điều kiện thụ lý (như kiểm tra thời hiệu 15 đến 30 ngày tùy loại quyết định). Nếu hồ sơ hợp lệ, phải ban hành văn bản thụ lý và thông báo cho người khiếu nại biết.

Bước 2: Yêu cầu giải trình và thu thập, xác minh chứng cứ 

Người giải quyết khiếu nại gửi văn bản yêu cầu Chấp hành viên hoặc Thừa hành viên bị khiếu nại báo cáo, giải trình bằng văn bản về các hành vi hoặc quyết định bị phản ánh. Tiến hành thu thập hồ sơ nghiệp vụ, rà soát dữ liệu thông tin tài sản trên hệ thống điện tử.

Bước 3: Xem xét ra quyết định tạm dừng cưỡng chế 

Trong quá trình rà soát chứng cứ, nếu xét thấy quyết định cưỡng chế hoặc kê biên có dấu hiệu vi phạm rõ ràng và nếu tiếp tục thực hiện sẽ gây ra những thiệt hại tài chính không thể khắc phục, người giải quyết có quyền ra quyết định tạm dừng thực hiện quyết định cưỡng chế bị khiếu nại.

Bước 4: Tổ chức đối thoại trực tiếp và ban hành quyết định giải quyết 

Người giải quyết tổ chức phiên đối thoại trực tiếp với người khiếu nại và người bị khiếu nại để làm rõ các tình tiết mâu thuẫn. Kết thúc quá trình, người có thẩm quyền ban hành quyết định giải quyết khiếu nại bằng văn bản gửi cho các bên và Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp để kiểm sát. Thời hạn giải quyết dao động từ 15 ngày đến 30 ngày kể từ ngày thụ lý đơn lần đầu.

Tóm lại, việc nắm bắt chính xác hệ thống thẩm quyền giải quyết từ cấp sơ khởi đến cấp phúc quyết, kết hợp quy trình vận hành tuần tự từ khâu thụ lý đến đối thoại là chìa khóa pháp lý để đương sự bảo vệ quyền sở hữu tài sản của mình một cách tối ưu. Để đảm bảo tiến trình giải quyết diễn ra thuận lợi, không bị kéo dài do nộp sai thẩm quyền, đương sự cần chủ động thay đổi tư duy đối thoại pháp lý. Thay vì phản ứng tiêu cực hoặc phó mặc hoàn toàn cho tiến trình tự nhiên, đương sự cần tích cực học hỏi quy trình, bồi dưỡng kiến thức để đáp ứng các tiêu chuẩn minh bạch dữ liệu số, chuẩn bị hồ sơ minh chứng hoàn hảo ngay từ đầu, đồng thời chủ động liên hệ với các đơn vị chuyên môn để thiết lập phương án can thiệp an toàn.

Công ty Luật ACC là đơn vị pháp lý đáng tin cậy, chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp luật thi hành án dân sự, lao động và hành chính tại Việt Nam. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành để hỗ trợ khách hàng kiểm tra tính hợp pháp của các quyết định hành chính tư pháp, xác định cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đơn chính xác, soạn thảo hồ sơ khiếu nại chuẩn biểu mẫu quy chuẩn pháp luật và bảo vệ quyền lợi tài chính hợp pháp, chính đáng của bạn. Khách hàng có nhu cầu tư vấn chuyên sâu vui lòng liên hệ trực tiếp để được phản hồi kịp thời.