Công ty em có phát sinh khoản thu nhập từ việc thanh lý hàng tồn kho chậm luân chuyển với giá thấp hơn giá vốn, vậy phần lỗ này có được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

1. Điều kiện để khoản lỗ thanh lý được tính vào chi phí được trừ

Theo Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 96/2015/TT-BTC), một khoản chi được trừ phải đáp ứng 3 điều kiện cơ bản: phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đầy đủ hóa đơn chứng từ, và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên).

Đối với việc bán lỗ hàng tồn kho chậm luân chuyển, bạn cần đảm bảo:

• Tính thị trường: Giá bán thanh lý phải phù hợp với giá thị trường tại thời điểm bán. Nếu bán thấp bất thường cho các bên có quan hệ liên kết, cơ quan thuế có quyền ấn định thuế theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP.
• Mục đích kinh doanh: Doanh nghiệp bán lỗ để giải phóng kho, thu hồi vốn lưu động nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh tiếp theo được coi là lý do chính đáng.
• Phương pháp kế toán: Giá vốn hàng tồn kho phải được tính toán thống nhất theo phương pháp đã đăng ký (FIFO, bình quân gia quyền…) theo Chuẩn mực kế toán số 02 (VAS 02).

2. Hồ sơ, chứng từ "bất di bất dịch" phải có

Để giải trình với cơ quan thuế và tránh bị loại chi phí, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ gồm các mục sau (mỗi mục trình bày trên một dòng riêng):

• Quyết định của Ban giám đốc về việc thanh lý hàng tồn kho chậm luân chuyển (nêu rõ lý do: lỗi mốt, lạc hậu kỹ thuật, sắp hết hạn…);
• Biên bản kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm quyết định thanh lý (xác định số lượng, tình trạng và giá vốn);
• Hợp đồng mua bán/thanh lý hàng hóa với bên mua;
• Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) hoặc hóa đơn bán hàng xuất cho bên mua;
• Chứng từ thanh toán (Ủy nhiệm chi hoặc giấy báo có của ngân hàng nếu hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên);
• Bảng kê tính toán giá vốn và xác định số lỗ thực tế.

3. Lưu ý về trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Nếu chưa thanh lý nhưng hàng đã bị giảm giá trị, bạn nên thực hiện trích lập dự phòng theo Thông tư 48/2019/TT-BTC.

• Mục đích: Việc trích lập dự phòng giúp doanh nghiệp đưa khoản lỗ dự kiến vào chi phí được trừ ngay trong năm tài chính đó mà không cần đợi đến khi bán thực tế.
• Hệ quả: Khi thực tế thanh lý, nếu số lỗ thực tế lớn hơn số dự phòng đã trích lập, phần chênh lệch sẽ được tính vào giá vốn bán hàng trong kỳ.

4. Rủi ro pháp lý nếu không đủ chứng từ

Nếu không chứng minh được tính hợp lý của việc bán lỗ, doanh nghiệp sẽ đối mặt với các rủi ro theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP:

• Truy thu thuế: Cơ quan thuế sẽ loại phần chi phí lỗ và ấn định lại doanh thu theo giá thị trường, dẫn đến tăng số thuế TNDN phải nộp.
• Phạt hành chính: Phạt 20% trên số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được hoàn cao hơn quy định.
• Tiền chậm nộp: Tính 0,03%/ngày trên số tiền thuế truy thu theo Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019.

Việc tuân thủ các quy định trên giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị loại trừ chi phí khi kiểm tra thuế, từ đó tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và giảm thiểu phạt hành chính (từ 20% đến 100% số thuế truy thu theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP). Đồng thời, đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính, hỗ trợ hoạt động kinh doanh bền vững. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty Luật ACC.