Trong công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, các vụ việc mang tính chất phức tạp, kéo dài và tập trung đông người luôn là bài toán nan giải đối với các cơ quan hành chính nhà nước. Việc nhận diện đúng bản chất, quy mô của các vụ việc này là điều kiện tiên quyết để cơ quan thẩm quyền chủ động bố trí nhân lực, xây dựng phương án ứng phó và ngăn chặn kịp thời các nguy cơ gây mất an ninh trật tự công cộng. Nhận thức rõ những thách thức đó, Công ty Luật ACC xin chia sẻ bài viết phân tích chuyên sâu về tiêu chí xác định vụ việc phức tạp, đông người cùng quy trình xử lý chuẩn pháp lý dành cho cán bộ làm công tác tiếp dân hiện nay.
1. Cơ sở pháp lý và định nghĩa về vụ việc phức tạp, đông người
Các tiêu chí định tính và định lượng để xác định một vụ việc khiếu kiện mang tính chất phức tạp, đông người được quy định rất cụ thể nhằm tạo sự đồng bộ trong cách xử lý của toàn hệ thống chính trị. Các quy chuẩn, mốc số lượng người và thẩm quyền phối hợp giải quyết hiện nay đã được chuẩn hóa theo quy định mới nhất tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo số 136/2025/QH15.
Về mặt định lượng, vụ việc đông người thường được xác định khi có từ 5 người trở lên (đối với một vụ việc cụ thể) cùng tập trung đến cơ quan nhà nước để thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo hoặc kiến nghị, phản ánh. Theo tinh thần của luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật tiếp công dân, luật khiếu nại, luật tố cáo số 136/2025/qh15, tính chất phức tạp của vụ việc còn thể hiện ở việc nội dung liên quan đến nhiều lĩnh vực, kéo dài qua nhiều thời kỳ, đã được nhiều cấp giải quyết nhưng công dân vẫn không đồng ý và tiếp tục khiếu kiện với thái độ gay gắt.
2. Tiêu chí nhận diện chi tiết một vụ việc khiếu kiện phức tạp
Nhằm giúp cán bộ tiếp dân nhanh chóng phân loại hồ sơ và chủ động phương án xử lý, pháp luật hành chính đã cụ thể hóa các đặc điểm đặc trưng của nhóm vụ việc này. Các tiêu chí phân loại chính bao gồm:
- Tính chất nội dung đan xen phức tạp: Vụ việc liên quan đến các chính sách đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng, hoặc tranh chấp tài sản có quy mô lớn, liên quan đến quyền lợi của hàng chục, hàng trăm hộ dân và có sự mâu thuẫn giữa các văn bản quy định qua các thời kỳ.
- Quá trình giải quyết kéo dài, nhiều tầng nấc: Vụ việc đã được cơ quan thẩm quyền cấp cơ sở, cấp tỉnh, thậm chí các bộ, ngành trung ương giải quyết, rà soát và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại nhưng công dân vẫn liên tục gửi đơn vượt cấp.
- Có sự tham gia của các yếu tố kích động: Tình huống phát sinh khi có sự lôi kéo, xúi giục từ các đối tượng cơ hội chính trị nhằm lợi dụng sự bức xúc của người dân để tập hợp lực lượng, gây áp lực lên chính quyền và tạo hiệu ứng truyền thông tiêu cực.
>>> Xem thêm bài viết: Giải pháp xử lý rủi ro khi bị tố cáo sai sự thật tại đây.
3. Quy trình 4 bước tiếp nhận và xử lý vụ việc đông người đúng quy chuẩn
Khi đối mặt với đoàn người khiếu kiện đông người tại trụ sở, cán bộ tiếp dân và người đứng đầu cơ quan cần vận hành ngay quy trình xử lý khẩn cấp theo các bước khoa học dưới đây để kiểm soát tình hình:
- Bước 1: Yêu cầu cử người đại diện theo quy định: Cán bộ tiếp công dân hướng dẫn đoàn người giữ trật tự, tiến hành bầu hoặc cử ra từ 1 đến 5 người đại diện hợp pháp để vào phòng làm việc trực tiếp, tránh việc toàn bộ đám đông tràn vào gây hỗn loạn công sở.
- Bước 2: Lắng nghe, ghi nhận và phân loại nội dung: Người đứng đầu cơ quan phối hợp với cán bộ tiếp dân ghi nhận đầy đủ các yêu cầu của người đại diện, kiểm tra các văn bản giải quyết cũ và xác định rõ bản chất nội dung thuộc thẩm quyền của cấp nào.
- Bước 3: Tổ chức đối thoại trực tiếp và đưa ra hướng xử lý: Thủ trưởng cơ quan trực tiếp chủ trì đối thoại, giải thích cặn kẽ các quy định pháp luật hành chính cho người dân; đối với vụ việc phức tạp, cần ban hành văn bản hẹn thời gian phối hợp liên ngành để rà soát lại toàn bộ hồ sơ.
- Bước 4: Lập biên bản làm việc và yêu cầu ký xác nhận: Toàn bộ diễn biến buổi tiếp dân, các cam kết của chính quyền và ý kiến của người dân phải được ghi nhận trung thực vào biên bản làm việc, đọc công khai cho toàn thể người đại diện nghe và ký tên đóng dấu pháp lý.
Việc tuân thủ chặt chẽ quy trình 4 bước này là giải pháp tối ưu để cơ quan nhà nước vừa bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân, vừa ngăn chặn các hành vi trục lợi, rò rỉ hồ sơ hoặc các rủi ro trù dập công dân sau khi thực hiện quyền tố cáo.
>>> Xem thêm bài viết: Cách xử lý khẩn cấp khi bị trù dập sau tố cáo tại đây.
4. Giải pháp phòng ngừa và hạn chế phát sinh các điểm nóng khiếu kiện
Để giải quyết triệt để các vụ việc phức tạp, kéo dài, các cơ quan hành chính không nên chỉ dừng lại ở việc ứng phó thụ động tại phòng tiếp dân mà phải có các giải pháp mang tính chiến lược từ sớm. Việc chủ động rà soát cơ chế chính sách tại địa phương và nâng cao đạo đức công vụ của cán bộ trực tiếp xử lý là chìa khóa để giải quyết tận gốc rễ của vấn đề.
Khi ban hành các quyết định hành chính ảnh hưởng lớn đến đời sống dân sinh, các cơ quan cần tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, minh bạch hóa các phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Đồng thời, hệ thống tiếp nhận đơn thư trực tuyến và cơ sở dữ liệu dùng chung về khiếu nại, tố cáo cần được liên thông giữa các cấp để theo dõi sát sao tiến độ giải quyết, không để đơn thư của công dân bị ngâm hoặc đùn đẩy lòng vòng gây bức xúc kéo dài. Khi người dân cảm thấy quyền lợi của mình được xem xét một cách khách quan, thấu tình đạt lý, xu hướng tụ tập đông người hay khiếu kiện vượt cấp sẽ tự khắc giảm thiểu.
Việc phân loại, xử lý và giải quyết các vụ việc khiếu kiện phức tạp, đông người là thử thách lớn, đòi hỏi các cơ quan, đơn vị phải có sự cẩn trọng tuyệt đối về mặt quy trình thủ tục pháp lý. Chỉ một sai sót nhỏ trong văn bản trả lời hoặc thái độ ứng xử không chuẩn mực của cán bộ cũng có thể biến một vụ việc dân sự thông thường thành một điểm nóng chính trị – xã hội phức tạp. Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến tiêu chí xác định hoặc quy trình xử lý vụ việc phức tạp, đông người, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư chuyên gia hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.
Để lại một bình luận