Một trường hợp mình gặp là cá nhân đã nộp tờ khai quyết toán thuế nhưng lại phát hiện thiếu một khoản thu nhập từ đầu năm, nếu nộp tờ khai bổ sung thì có bị tính là khai sai dẫn đến bị phạt hay không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý về việc khai thiếu thu nhập trong tờ khai quyết toán thuế

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế có trách nhiệm khai thuế chính xác, đầy đủ và trung thực về thu nhập, doanh thu để tính toán số thuế phải nộp. Việc nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là nghĩa vụ bắt buộc, và nếu sau đó phát hiện khai thiếu thu nhập dẫn đến thiếu số tiền thuế, cơ quan thuế có quyền kiểm tra, truy thu và xử lý vi phạm. Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn, có hiệu lực từ ngày 05/12/2020) là văn bản hướng dẫn cụ thể về các hành vi vi phạm liên quan đến khai thuế sai sót.

Các trường hợp bị xử phạt khi khai thiếu thu nhập

Việc khai thiếu thu nhập sau khi đã nộp tờ khai quyết toán có thể bị coi là hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp, thuộc trường hợp vi phạm hành chính theo Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Cụ thể:

• Nếu thiếu thu nhập do lỗi vô ý (không cố ý trốn thuế), người nộp thuế vẫn phải chịu trách nhiệm truy thu toàn bộ số thuế thiếu, kèm theo tiền chậm nộp (0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp theo Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019).
• Nếu thiếu thu nhập do cố ý (như che giấu nguồn thu để trốn tránh nghĩa vụ thuế), hành vi này bị xử phạt nặng hơn, có thể chuyển sang hình sự nếu số tiền lớn (theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 tại Điều 200 về tội trốn thuế).

Cơ quan thuế sẽ phát hiện qua kiểm tra định kỳ, đối chiếu dữ liệu từ các nguồn khác (như ngân hàng, đối tác kinh doanh) hoặc khi người nộp thuế tự giác kê khai bổ sung.

Mức xử phạt vi phạm hành chính

Theo Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi khai thiếu dẫn đến thiếu thuế được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm số tiền thuế thiếu, cụ thể:

• Phạt cảnh cáo nếu số tiền thuế thiếu dưới 100.000 đồng.
• Phạt từ 20% số tiền thuế thiếu nếu thiếu từ 100.000 đồng đến dưới 1.000.000 đồng.
• Phạt từ 20% đến 40% số tiền thuế thiếu nếu thiếu từ 1.000.000 đồng đến dưới 5.000.000 đồng.
• Phạt từ 40% đến 60% nếu thiếu từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng.
• Phạt từ 60% đến 100% nếu thiếu từ 10.000.000 đồng trở lên, hoặc nếu có tình tiết tăng nặng như cố ý sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.

Ngoài ra, người nộp thuế phải nộp đủ số thuế truy thu và tiền chậm nộp, với mức tối đa có thể lên đến hàng trăm triệu đồng tùy quy mô vi phạm. Nếu vi phạm lặp lại, mức phạt có thể tăng gấp đôi.

Quy trình khắc phục và điều chỉnh tờ khai thiếu thu nhập

Nếu phát hiện khai thiếu sau khi nộp tờ khai quyết toán, người nộp thuế có thể tự giác điều chỉnh để giảm mức phạt (theo Điều 47 Luật Quản lý thuế 2019). Quy trình thực hiện như sau:

Bước 1: Kê khai bổ sung tờ khai thuế

Người nộp thuế lập tờ khai bổ sung theo mẫu quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC, ghi rõ lý do điều chỉnh (thiếu thu nhập) và tính toán lại số thuế phải nộp. Nộp trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý hoặc qua hệ thống điện tử (etax.gdt.gov.vn) trong thời hạn 10 năm kể từ ngày hết hạn nộp tờ khai gốc.

Bước 2: Nộp số thuế thiếu và tiền chậm nộp

Tính toán và nộp ngay số thuế truy thu cùng tiền chậm nộp (0,03%/ngày). Nếu tự giác, có thể được miễn một phần phạt theo Điều 142 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, miễn là nộp trước khi cơ quan thuế kiểm tra.

Bước 3: Nộp hồ sơ điều chỉnh và theo dõi xử lý

• Tờ khai bổ sung thuế (mẫu 02/TNCN hoặc tương ứng).
• Biên bản tự kiểm tra, điều chỉnh (nếu có).
• Chứng từ chứng minh thu nhập bổ sung (hợp đồng, hóa đơn, sao kê ngân hàng).

Cơ quan thuế sẽ xác nhận trong vòng 3-5 ngày làm việc; nếu chấp nhận, vi phạm chỉ bị truy thu mà không phạt hành chính (trừ trường hợp cố ý).

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về khai thuế giúp tránh rủi ro pháp lý, giảm thiểu chi phí phát sinh từ phạt và truy thu, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.