Trong các vụ việc tương trợ tư pháp hình sự xuyên quốc gia, thời hạn chấp hành án còn lại của người bị kết án là một trong những điều kiện định lượng cốt lõi. Việc xác định chính xác mốc thời gian này giúp các cơ quan tố tụng đánh giá tính khả thi và hợp pháp của một yêu cầu chuyển giao. Công ty Luật ACC xin phân tích chi tiết quy định về thời hạn chấp hành án tối thiểu để bị dẫn độ theo quy định mới nhất.
1. Quy định về thời hạn chấp hành án còn lại để bị dẫn độ
Đối với những người đã bị tòa án của nước ngoài ra bản án hình sự có hiệu lực pháp luật nhưng đã bỏ trốn trước hoặc trong quá trình thụ hình, việc dẫn độ chỉ được thực hiện khi thời gian thi hành án còn lại đáp ứng tiêu chuẩn của Luật Dẫn độ số 100/2025/QH15.
Cụ thể, thời hạn chấp hành hình phạt tù còn lại đối với người bị yêu cầu dẫn độ phải còn ít nhất là 06 tháng. Quy định này nhằm đảm bảo tính hiệu quả thực tế của hoạt động dẫn độ, tránh việc tiêu tốn nguồn lực công cho các thủ tục áp giải, bàn giao quốc tế phức tạp khi thời gian cải tạo của phạm nhân không còn nhiều. Nếu thời hạn tù còn lại dưới 06 tháng, cơ quan tư pháp Việt Nam sẽ xem xét từ chối yêu cầu dẫn độ từ phía nước ngoài.
2. Các mốc hình phạt áp dụng cho trường hợp chưa bị kết án
Bên cạnh điều kiện đối với người đã có bản án, Luật Dẫn độ số 100/2025/QH15 cũng quy định rõ mốc thời gian đối với trường hợp một người bị yêu cầu dẫn độ để truy cứu trách nhiệm hình sự (đang trong giai đoạn điều tra, truy tố hoặc xét xử nhưng bỏ trốn).
Ở trường hợp này, điều kiện không tính theo thời hạn còn lại mà tính theo khung hình phạt của tội danh:
- Hành vi phạm tội phải được pháp luật hình sự của cả Việt Nam và nước ngoài quy định hình phạt tù có thời hạn từ 01 năm trở lên.
- Hoặc hành vi đó bị áp dụng khung hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình.
Nếu quyết định sơ thẩm của tòa án có sự nhầm lẫn trong việc tính toán thời hạn chấp hành án còn lại hoặc áp dụng sai khung hình phạt tối thiểu, người bị yêu cầu cần khẩn trương thực hiện các biện pháp tố tụng để bảo vệ quyền lợi.
>>> Xem thêm bài viết: Thủ tục kháng cáo quyết định dẫn độ của tòa án tại đây.
3. Quy trình từng bước kiểm tra thời hạn chấp hành án tại Tòa án
Khi thụ lý hồ sơ, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền sẽ tiến hành rà soát kỹ lưỡng các mốc thời gian này để đưa ra phán quyết cuối cùng tại phiên họp. Quá trình kiểm tra được thực hiện theo quy trình các bước sau:
- Bước 1: Đối chiếu văn bản bản án hình sự của nước yêu cầu:
Hội đồng xem xét sẽ kiểm tra bản án gốc có hiệu lực pháp luật do nước ngoài cung cấp, xác định tổng hình phạt tù được tuyên và thời gian thực tế mà đối tượng đã chấp hành tại nước bản địa trước khi bỏ trốn.
- Bước 2: Khấu trừ thời gian tạm giữ, tạm giam tại Việt Nam:
Tiến hành tính toán và trừ đi thời gian mà người bị yêu cầu dẫn độ đã bị bắt giữ, tạm giam hoặc áp dụng các biện pháp ngăn chặn kể từ khi đặt chân đến lãnh thổ Việt Nam để làm rõ thời hạn chấp hành án thực tế còn lại.
- Bước 3: Đánh giá mốc thời gian 06 tháng tối thiểu:
Thẩm phán chủ trì đối chiếu kết quả sau khi khấu trừ với quy định của luật. Nếu thời gian còn lại đủ từ 06 tháng trở lên, điều kiện định lượng về chấp hành án được coi là hợp lệ để tiếp tục xét duyệt các yếu tố khác.
Việc chuẩn bị hồ sơ và tính toán thời gian ở quy trình này đóng vai trò quyết định đến phán quyết cuối cùng của cơ quan tư pháp.
>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ tại đây.
4. Các căn cứ miễn dẫn độ bất kể thời hạn chấp hành án thỏa mãn
Ngay cả khi thời hạn chấp hành án còn lại hoàn toàn thỏa mãn mốc 06 tháng nêu trên, Tòa án nhân dân tại Việt Nam vẫn bắt buộc phải ra quyết định từ chối dẫn độ nếu vụ việc rơi vào các trường hợp nhân đạo và chủ quyền tối cao.
Các trường hợp loại trừ dẫn độ bắt buộc bao gồm:
- Người bị yêu cầu dẫn độ được xác minh là công dân Việt Nam.
- Bản án hình sự hoặc tội danh bị truy cứu đã hết thời hiệu thi hành theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam.
- Người bị yêu cầu có nguy cơ bị tra tấn, đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo tại nước tiếp nhận.
- Yêu cầu dẫn độ thực chất liên quan đến các tội phạm mang tính chất chính trị thuần túy hoặc quân sự.
Việc tính toán thời hạn chấp hành án còn lại, khấu trừ thời gian giam giữ xuyên quốc gia và đối chiếu khung hình phạt tối thiểu đòi hỏi kỹ năng chuyên môn sâu về luật hình sự và tư pháp quốc tế. Bất kỳ sai sót nào trong việc giải dịch hồ sơ hay áp dụng mốc thời gian đều có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng đối với quyền tự do cá nhân.
Để đảm bảo tính chính xác và tìm kiếm phương án bảo vệ tốt nhất, sự đồng hành của một tổ chức hành nghề chuyên nghiệp là điều tất yếu. Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp và có kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực tố tụng hình sự quốc tế.
Để lại một bình luận