Mọi người cho em hỏi: Địa phương em thu tiền thuế. Hiện nay nhà nước đã miễn thuế, sao thôn em năm nào cũng thu? Thu cao hơn cả nhà nước, năm ngoái 70.000 đồng/người, năm nay 60.000 đồng. Em thấy vô lý quá.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Tính hợp pháp của việc thôn thu thuế cao hơn mức nhà nước quy định

Theo quy định pháp luật Việt Nam, thuế là khoản thu bắt buộc do Nhà nước ban hành và thu theo nguyên tắc thống nhất, nhằm phục vụ ngân sách quốc gia và các mục đích công ích. Việc thôn (hay các tổ chức cơ sở như xóm, làng) tự thu "thuế" với mức cao hơn so với quy định của Nhà nước là không hợp pháp, vì chỉ có cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới được thu thuế.

Theo quy định của pháp luật, thuế là khoản nộp bắt buộc vào ngân sách nhà nước do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện theo luật thuế do Quốc hội ban hành. Các tổ chức tự quản ở cơ sở như thôn, tổ dân phố không có thẩm quyền đặt ra hoặc thu các khoản mang tính chất thuế. Nếu thôn tự ý thu với tên gọi "thuế" và mức cao hơn, hành vi này có thể bị coi là lạm thu, vi phạm nguyên tắc pháp quyền.

Phân biệt giữa thuế nhà nước và các khoản thu của thôn

Thuế nhà nước được quy định cụ thể trong các văn bản như Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung 2012), Luật Thuế giá trị gia tăng 2008 (sửa đổi 2013), và được quản lý bởi cơ quan thuế địa phương dưới sự chỉ đạo của Tổng cục Thuế. Ngược lại, thôn chỉ có thể tổ chức các khoản đóng góp tự nguyện từ cộng đồng cho các hoạt động địa phương như vệ sinh môi trường, lễ hội làng, nhưng phải tuân thủ nguyên tắc tự nguyện, công khai và không được gọi là "thuế".

Theo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022, các khoản đóng góp của người dân tại thôn, tổ dân phố chỉ được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, thông qua bàn bạc công khai tại hội nghị cộng đồng dân cư và không được mang tính bắt buộc. Việc thu cao hơn mức nhà nước không chỉ vi phạm mà còn có thể dẫn đến tranh chấp dân sự hoặc hành chính.

Hậu quả pháp lý nếu thôn thu thuế không đúng quy định

Nếu phát hiện thôn thu "thuế" cao hơn mức nhà nước, cá nhân hoặc hộ gia đình có quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011. Hậu quả đối với thôn hoặc cá nhân thực hiện có thể bao gồm:

• (i) Buộc hoàn trả số tiền thu sai cho người nộp;
• (ii) Trường hợp cá nhân hoặc tổ chức tại thôn tự ý thu các khoản tiền mang tính bắt buộc trái quy định, có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định pháp luật có liên quan; đồng thời phải hoàn trả số tiền đã thu trái phép cho người dân.
• (iii) Nếu người có chức vụ tại thôn lợi dụng vị trí để thu các khoản trái quy định nhằm vụ lợi, tùy tính chất và mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Để tránh rủi ro, khuyến nghị ghi chép đầy đủ biên nhận và báo cáo kịp thời cho cơ quan chức năng.

Việc tuân thủ đúng quy định pháp luật về thuế giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân, tránh tranh chấp và góp phần xây dựng môi trường cộng đồng minh bạch. Đồng thời, đảm bảo nguồn thu được sử dụng hiệu quả cho lợi ích chung. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.