Thông tư 83/2025/TT-NHNN áp dụng đối với những đối tượng nào?

Hệ thống kiểm soát nội bộ đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự an toàn, ổn định và minh bạch của toàn bộ hệ thống tài chính – ngân hàng. Việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của văn bản quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ giúp các tổ chức tín dụng cũng như nhân sự liên quan chủ động tuân thủ đúng pháp luật. Với tư cách là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, Công ty Luật ACC mang đến bài phân tích chi tiết về các nhóm đối tượng chịu sự điều chỉnh của quy định mới này, hỗ trợ ngân hàng tối ưu hóa quy trình vận hành và quản trị rủi ro.

1. Đối tượng áp dụng chính theo Thông tư 83/2025/TT-NHNN

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Văn bản này thiết lập khung khổ pháp lý toàn diện, quy định rõ ràng các phạm vi chịu sự điều chỉnh trực tiếp nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Theo đó, Điều 2 Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định nhóm đối tượng áp dụng cốt lõi bao gồm các ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng 100% vốn nước ngoài và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang thành lập, hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam. Sự ra đời của quy định mới tạo ra cơ sở pháp lý đồng bộ để toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại rà soát và chuẩn hóa lại quy trình kiểm soát.

Bên cạnh các tổ chức tín dụng, văn bản cũng mở rộng phạm vi áp dụng đến các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản trị, điều hành, kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ. Điều này bảo đảm mọi vị trí từ cấp lãnh đạo phê duyệt chiến lược đến nhân sự thực thi nghiệp vụ đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc kiểm soát nội bộ theo tiêu chuẩn mới.

2. Phạm vi điều chỉnh của Thông tư 83/2025/TT-NHNN

Thông tư số 83/2025/TT-NHNN thiết lập một khung khổ pháp lý toàn diện, quy định chi tiết về các nội dung trọng yếu sau:

• Cơ cấu tổ chức và mô hình quản trị: Định hình rõ ràng cấu trúc quản lý từ Hội đồng quản trị, Ban điều hành đến các ủy ban chuyên trách.
• Mô hình 3 tuyến bảo vệ: Chuẩn hóa chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ phối hợp độc lập giữa các tuyến bảo vệ (tuyến kinh doanh/vận hành, tuyến quản lý rủi ro – tuân thủ, và tuyến kiểm toán nội bộ).
• Quy trình kiểm soát rủi ro trọng yếu: Đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe trong việc nhận diện, đo lường, giám sát và kiểm soát các loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng (IRRBB) và rủi ro mô hình.
• Cơ chế kiểm tra và báo cáo: Quy định hệ thống báo cáo nội bộ, kiểm định độc lập và kiểm tra sức chịu đựng (Stress Testing) định kỳ.

3. Các nhân sự và bộ phận nội bộ chịu sự điều chỉnh

Trong nội bộ các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các quy định được triển khai toàn diện và ràng buộc trách nhiệm cụ thể tới từng nhân sự và bộ phận theo Điều 3, Điều 4 Thông tư 83/2025/TT-NHNN:

• Quản lý cấp cao: Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc chi nhánh ngân hàng nước ngoài chịu trách nhiệm chỉ đạo, giám sát toàn bộ hệ thống.
• Tuyến bảo vệ thứ nhất: Ban điều hành, các phòng ban kinh doanh, hỗ trợ kinh doanh và vận hành trực tiếp nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro phát sinh từ các giao dịch hằng ngày.
• Tuyến bảo vệ thứ hai: Bộ phận quản lý rủi ro độc lập và bộ phận tuân thủ chịu trách nhiệm xây dựng chính sách quản lý rủi ro, theo dõi hạn mức và giám sát việc tuân thủ quy định pháp luật cùng các quy chế nội bộ.
• Tuyến bảo vệ thứ ba: Bộ phận kiểm toán nội bộ và đội ngũ kiểm toán viên nội bộ thực hiện đánh giá độc lập, khách quan về tính thích hợp, hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ.

>>> Xem thêm bài viết: Quy định về báo cáo nội bộ của hệ thống kiểm soát nội bộ tại đây.

4. Trách nhiệm tuân thủ của các nhóm đối tượng

Các đối tượng thuộc phạm vi áp dụng có nghĩa vụ thực thi đầy đủ và đồng bộ các yêu cầu quản trị rủi ro theo khung pháp lý mới nhằm ngăn ngừa vi phạm và tổn thất tài chính:

• Ban quản trị và điều hành: Xây dựng văn hóa rủi ro trong toàn hệ thống, phê duyệt các cơ chế, chính sách kiểm soát nội bộ và bảo đảm nguồn lực tài chính, công nghệ, nhân sự đầy đủ cho các tuyến bảo vệ.
• Đơn vị kinh doanh và vận hành: Thực thi nghiêm túc quy trình tác nghiệp, thiết lập ranh giới phân công nhiệm vụ rõ ràng để tránh xung đột lợi ích và chủ động báo cáo ngay khi phát sinh rủi ro bất thường.
• Bộ phận kiểm toán nội bộ: Đảm bảo đầy đủ tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác, tuân thủ 05 chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và xây dựng kế hoạch kiểm toán hằng năm dựa trên định hướng rủi ro.

5. Các trường hợp ngoại lệ và lưu ý về lộ trình áp dụng

Mặc dù quy định áp dụng chung cho toàn hệ thống ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Ngân hàng Nhà nước vẫn đưa ra lộ trình chuyển tiếp phù hợp để các đơn vị có đủ thời gian chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và dữ liệu theo quy định tại Điều 74 Thông tư 83/2025/TT-NHNN:

• Thời điểm có hiệu lực chung: Văn bản bắt đầu áp dụng chung cho các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2026.
• Lộ trình gia hạn đối với nội dung phức tạp: Cho phép gia hạn thời gian tuân thủ chậm nhất đến ngày 01 tháng 01 năm 2028 đối với các công việc đòi hỏi hệ thống dữ liệu cao như kiểm tra sức chịu đựng rủi ro tín dụng và thị trường, quản lý dữ liệu rủi ro, quản lý rủi ro mô hình và đo lường rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng.
• Nghĩa vụ chuyển tiếp: Trong thời gian chuyển tiếp, các tổ chức tín dụng phải khẩn trương xây dựng kế hoạch, lộ trình chi tiết để nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và đào tạo nhân sự đáp ứng hoàn toàn các tiêu chuẩn mới đúng thời hạn.

Việc xác định đúng đối tượng áp dụng và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kiểm soát nội bộ là bước đệm quan trọng giúp các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hạn chế tối đa rủi ro pháp lý cũng như nguy cơ bị xử phạt hành chính.

Để nhận được sự hỗ trợ chuyên sâu về rà soát hệ thống quy định, đánh giá mức độ tuân thủ và xây dựng giải pháp quản trị rủi ro tối ưu, quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với Công ty Luật ACC. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, chúng tôi cam kết mang lại giải pháp tư vấn an toàn, hiệu quả và đáng tin cậy.