Hệ thống kiểm soát nội bộ đóng vai trò là lá chắn then chốt giúp các tổ chức tín dụng vận hành an toàn, minh bạch và phòng ngừa tối đa rủi ro vận hành cũng như rủi ro tài chính. Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài chính và công nghệ ngân hàng, việc cập nhật khung pháp lý phù hợp với thực tiễn là đòi hỏi cấp thiết. Với tư cách là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, Công ty Luật ACC mang đến bài phân tích toàn diện về các điểm mới trọng yếu trong quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ, giúp các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp nắm bắt kịp thời để tuân thủ hiệu quả.
1. Bối cảnh ban hành và đối tượng áp dụng của Thông tư 83/2025/TT-NHNN
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Văn bản này thay thế Thông tư 13/2018/TT-NHNN cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung trước đây, nhằm hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ với tinh thần của Luật Các tổ chức tín dụng.
Phạm vi điều chỉnh của văn bản bao quát toàn bộ các ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, cùng các tổ chức và cá nhân có liên quan trực tiếp đến công tác quản trị, điều hành, kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ. Việc ra đời của văn bản pháp lý quan trọng này phản ánh quyết tâm mạnh mẽ của cơ quan quản lý trong việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống và đưa hoạt động ngân hàng Việt Nam tiệm cận sâu hơn với các chuẩn mực quốc tế như Basel.
2. Điểm mới về cấu trúc và nguyên tắc vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ
Văn bản quy định rõ ràng hơn về nguyên tắc ba tuyến bảo vệ trong hệ thống kiểm soát nội bộ:
- Tuyến bảo vệ thứ nhất: Gồm các bộ phận kinh doanh, vận hành trực tiếp phát sinh rủi ro.
- Tuyến bảo vệ thứ hai: Gồm bộ phận quản lý rủi ro độc lập và bộ phận tuân thủ.
- Tuyến bảo vệ thứ ba: Bộ phận kiểm toán nội bộ.
Sự phân định độc lập giữa các tuyến bảo vệ giúp ngăn ngừa tình trạng chồng chéo nhiệm vụ hoặc thiếu khách quan trong hoạt động ngân hàng. Bên cạnh đó, quy định mới chú trọng nâng cao vai trò giám sát của quản lý cấp cao bao gồm Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát và Tổng giám đốc. Các cơ chế báo cáo định kỳ và đột xuất được hoàn thiện nhằm bảo đảm thông tin thông suốt, phục vụ công tác ra quyết định quản trị kịp thời.
>>> Xem thêm bài viết: Quy định về báo cáo nội bộ của hệ thống kiểm soát nội bộ tại đây.
3. Hoàn thiện quy định về quản lý các phân nhóm rủi ro trọng yếu
Một trong những nội dung đột phá của văn bản là hoàn thiện cơ chế quản lý toàn diện đối với 08 phân nhóm rủi ro cốt lõi trong hoạt động ngân hàng. Các quy định được thiết kế chi tiết nhằm thắt chặt quy trình nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro từ khâu lập chiến lược cho đến thực thi.
|
Nhóm rủi ro |
Nội dung quản lý cốt lõi theo quy định mới |
|
Rủi ro tín dụng |
Thẩm định độc lập, xếp hạng tín dụng nội bộ, quản lý khoản cấp tín dụng và nợ có vấn đề |
|
Rủi ro thị trường |
Hạn mức kinh doanh, đo lường và báo cáo định kỳ cho sổ kinh doanh hằng ngày |
|
Rủi ro hoạt động |
Xây dựng kế hoạch duy trì hoạt động liên tục, quản lý thuê ngoài và rủi ro công nghệ |
|
Rủi ro thanh khoản |
Duy trì tài sản thanh khoản cao, quản lý dòng tiền và kiểm tra sức chịu đựng hằng năm |
|
Rủi ro tập trung |
Hạn mức cấp tín dụng theo khách hàng, ngành kinh tế và giao dịch tự doanh |
|
Rủi ro lãi suất sổ ngân hàng |
Đo lường trạng thái chênh lệch kỳ định lại lãi suất, chỉ tiêu thay đổi thu nhập lãi thuần và giá trị kinh tế vốn chủ sở hữu |
|
Rủi ro mô hình |
Phân loại mô hình rủi ro cao, trung bình, thấp; kiểm định độc lập theo vòng đời mô hình |
|
Đánh giá nội bộ mức đủ vốn |
Lập kịch bản kiểm tra sức chịu đựng về vốn và xây dựng kế hoạch vốn từ 03 đến 05 năm |
4. Chuẩn hóa tiêu chuẩn nhân sự và quy trình kiểm toán nội bộ
Văn bản đặt ra các chuẩn mực khắt khe đối với lực lượng kiểm toán nội bộ nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát độc lập:
- Tiêu chuẩn kiểm toán viên nội bộ: Bằng đại học trở lên thuộc ngành phù hợp, tối thiểu 02 năm kinh nghiệm ngành ngân hàng, tài chính, kế toán hoặc kiểm toán đối với kiểm toán viên và 03 năm đối với Trưởng kiểm toán nội bộ.
- Tiêu chuẩn kiểm toán viên công nghệ: Bằng đại học chuyên ngành công nghệ thông tin và tối thiểu 02 năm kinh nghiệm trong ngành công nghệ thông tin.
- 05 chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp: Bắt buộc tuân thủ tính Chính trực, Khách quan, Bảo mật, Trách nhiệm và Thận trọng.
- Kế hoạch kiểm toán nội bộ: Lập trên nguyên tắc định hướng theo rủi ro, bảo đảm tính toàn diện, ban hành trước ngày 15 tháng 12 của năm trước và gửi Ngân hàng Nhà nước trong thời hạn 10 ngày làm việc.
Để được hỗ trợ rà soát quy trình, tư vấn tuân thủ và hoàn thiện bộ quy định kiểm soát nội bộ tối ưu nhất, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng quý khách hàng trong việc đảm bảo an toàn pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.
Để lại một bình luận