Thuế suất thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng phế liệu sắt thép mà doanh nghiệp thu mua từ các hộ dân (không có hóa đơn) hiện nay được quy định xử lý như thế nào để doanh nghiệp vẫn được hạch toán vào giá vốn?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Thuế suất thuế giá trị gia tăng đối với phế liệu sắt thép

Theo quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, mặt hàng phế liệu sắt thép thuộc nhóm hàng hóa chịu thuế suất 10%. Cụ thể, phế liệu kim loại phế thải, bao gồm sắt thép, được áp dụng mức thuế suất này khi bán ra hoặc sử dụng trong sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp thu mua phế liệu từ các hộ dân phải tính thuế đầu ra 10% trên giá bán nếu có phát sinh giao dịch bán hàng, đồng thời có quyền khấu trừ thuế đầu vào nếu chứng từ hợp lệ. Việc áp dụng thuế suất này nhằm đảm bảo tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, tránh thất thu ngân sách nhà nước.

Xử lý khi thu mua từ hộ dân không có hóa đơn

Xem thêm: Em muốn hỏi về thủ tục đóng mã số thuế cá nhân cho người đã mất, bố em mới qua đời và có một mã số thuế cá nhân trước đây dùng để kinh doanh, bây giờ gia đình muốn hoàn tất các thủ tục pháp lý để sang tên tài sản thì có cần phải lên cơ quan thuế làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế của bố em không?

Khi doanh nghiệp thu mua phế liệu sắt thép từ các hộ dân (không phải đối tượng kinh doanh nên không xuất hóa đơn GTGT), giao dịch này được coi là mua hàng hóa từ cá nhân không kinh doanh theo quy định tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp không thể khấu trừ toàn bộ thuế đầu vào dựa trên hóa đơn thông thường, nhưng vẫn được công nhận chi phí nếu lập chứng từ thay thế. Cụ thể, hộ dân chỉ cung cấp giấy xác nhận giao dịch hoặc biên nhận thu mua, và doanh nghiệp phải kê khai thuế thay cho hộ dân theo mức thuế khoán (thường 1-2% giá trị thu mua đối với phế liệu). Nếu không tuân thủ, doanh nghiệp có thể bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (vẫn hiệu lực đến khi có quy định mới).

Quy trình hạch toán vào giá vốn để được khấu trừ thuế TNDN

Để hạch toán chi phí thu mua phế liệu sắt thép vào giá vốn hàng bán (được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp – TNDN), doanh nghiệp cần tuân thủ quy trình sau theo Luật Thuế TNDN 2025 và Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn sử dụng Bảng kê 01/TNDN. Quy trình này đảm bảo chi phí được công nhận hợp lý, tránh rủi ro kiểm tra thuế.

Bước 1: Lập biên bản thu mua và chứng từ giao dịch

Doanh nghiệp phải lập biên bản thu mua hàng hóa tại chỗ, ghi rõ thông tin hộ dân (họ tên, địa chỉ, CMND/CCCD), số lượng, giá trị phế liệu sắt thép và chữ ký xác nhận của hộ dân. Biên bản này thay thế hóa đơn GTGT, kèm theo giấy xác nhận của UBND xã/phường về tình trạng hộ dân không kinh doanh nếu cần. Việc này giúp chứng minh nguồn gốc hàng hóa hợp pháp, tránh bị loại chi phí do nghi ngờ hàng lậu.

Bước 2: Kê khai và nộp thuế thay cho hộ dân

Xem thêm: Một doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp do chi phí cao, khi cơ quan thuế đánh giá rủi ro và nghi ngờ chuyển giá thì doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ gì để bảo vệ số liệu thuế?

Doanh nghiệp kê khai thuế GTGT đầu ra thay cho hộ dân trên Bảng kê 01/TNDN (theo mẫu tại Thông tư 20/2026/TT-BTC), với mức thuế suất 10% trên giá trị thu mua. Đồng thời, nộp thuế thay vào ngân sách nhà nước trước ngày 20 của tháng tiếp theo. Phần thuế này được khấu trừ vào thuế GTGT phải nộp của doanh nghiệp, đồng thời ghi nhận vào chi phí được trừ cho thuế TNDN.

Bước 3: Hạch toán kế toán và kê khai quyết toán thuế

Ghi nhận giá trị thu mua (chưa bao gồm thuế GTGT) vào tài khoản giá vốn hàng mua (TK 152), kèm chứng từ biên bản và Bảng kê 01/TNDN. Tại quyết toán thuế TNDN hàng năm, đính kèm Bảng kê 01/TNDN vào tờ khai để cơ quan thuế xác nhận chi phí hợp lý theo Điều 4 Luật Thuế TNDN 2025. Nếu kiểm tra, doanh nghiệp cần lưu trữ chứng từ ít nhất 10 năm để chứng minh.

• Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm: Biên bản thu mua (bản gốc); Bảng kê 01/TNDN (3 liên); Chứng từ nộp thuế thay; Hợp đồng thu mua nếu có (không bắt buộc nhưng khuyến khích).

Việc tuân thủ quy trình trên giúp doanh nghiệp tránh phạt hành chính, tối ưu hóa chi phí thuế và đảm bảo dòng tiền ổn định. Công Ty Luật ACC khuyến nghị kiểm tra định kỳ với cơ quan thuế địa phương để cập nhật thay đổi. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.