Thủ tục đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhân

Trong hoạt động tố tụng hình sự, việc triệu tập hay lấy lời khai, điều tra, xét xử đối với những người đang chấp hành án phạt tù là một nghiệp vụ pháp lý đặc thù, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan quản lý thi hành án hình sự. Nhằm chuẩn hóa các quy trình này, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, các cơ quan trung ương đã phối hợp ban hành Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử. Bài viết dưới đây do Công ty Luật ACC tổng hợp sẽ phân tích chi tiết về trình tự, thủ tục đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhân theo văn bản quan trọng này.

1. Cơ sở pháp lý và đối tượng áp dụng của Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC

Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao ký ban hành, đánh dấu bước hoàn thiện khung pháp lý về quy chế phối hợp trong công tác trích xuất. Văn bản này đóng vai trò thay thế cho các quy định cũ trước đây như Thông tư liên tịch số 01/2020/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC, tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn cho các hoạt động tố tụng.

• Về phạm vi và đối tượng áp dụng:

Văn bản điều chỉnh trực tiếp các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án các cấp), cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ sở giam giữ (trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ) cùng các đối tượng là phạm nhân đang chấp hành án phạt tù hoặc người đang bị giam giữ, cách ly phục vụ cho việc điều tra, truy tố, xét xử các hành vi phạm tội mới hoặc các vụ án có liên quan. Việc áp dụng đúng các quy định này giúp bảo đảm quyền con người, tính nghiêm minh của pháp luật cũng như tuyệt đối an toàn trong công tác quản lý giam giữ.

2. Điều kiện và trường hợp được yêu cầu ra lệnh trích xuất phạm nhân

Việc trích xuất phạm nhân không được thực hiện tùy tiện mà phải căn cứ vào tiến độ, yêu cầu thiết yếu của quá trình giải quyết vụ án hình sự. Theo quy định tại Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử, việc đề nghị ra lệnh trích xuất được đặt ra trong các trường hợp chính sau đây:

• Phục vụ hoạt động điều tra: Khi cần thiết phải lấy lời khai, đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói, thực nghiệm điều tra hoặc tiến hành các hoạt động điều tra khác đối với phạm nhân đang chấp hành án phạt tù mà có liên quan đến vụ án đang thụ lý.
• Phục vụ công tác truy tố: Khi Viện kiểm sát cần làm rõ các tình tiết của vụ án trước khi quyết định truy tố bị an.
• Phục vụ hoạt động xét xử: Khi Tòa án mở phiên tòa xét xử sơ thẩm, phúc thẩm hoặc giám đốc thẩm, tái thẩm mà sự có mặt của phạm nhân với tư cách là bị cáo, người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bắt buộc theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Để đảm bảo tính chặt chẽ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý, trong đó thể hiện rõ lý do trích xuất, thời gian cụ thể cần trích xuất và kế hoạch bảo đảm an ninh, an toàn trong suốt quá trình di lý, giam giữ tạm thời tại cơ sở tiếp nhận.

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn nguyên tắc phối hợp trích xuất phạm nhân

3. Trình tự và thủ tục đề nghị ra lệnh trích xuất phạm nhân

Thủ tục đề nghị và ban hành lệnh trích xuất được thiết kế theo một quy trình hành chính – tư pháp nghiêm ngặt nhằm tránh thất thoát, sai sót hoặc tạo kẽ hở cho phạm nhân trốn tránh, vi phạm pháp luật. Quy trình này bao gồm các bước cốt lõi sau:

• Bước 1: Lập văn bản đề nghị trích xuất. Khi có nhu cầu, cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án) phải lập văn bản đề nghị trích xuất. Văn bản này nêu rõ họ tên, ngày tháng năm sinh của phạm nhân, số án đang chấp hành, lý do trích xuất, thời gian trích xuất (từ ngày… đến ngày…), địa điểm trích xuất và cơ quan tiếp nhận phạm nhân.
• Bước 2: Gửi hồ sơ và văn bản đề nghị đến cơ quan có thẩm quyền ra lệnh. Văn bản đề nghị kèm theo các tài liệu liên quan được gửi đến thủ trưởng cơ sở giam giữ hoặc cơ quan quản lý thi hành án hình sự nơi đang quản lý phạm nhân để xem xét, phối hợp hoặc trình cấp có thẩm quyền ra lệnh trích xuất theo đúng thẩm quyền phân cấp trong ngành Công an, Quân đội.
• Bước 3: Xem xét, ban hành Lệnh trích xuất. Trong thời hạn luật định kể từ khi nhận được đề nghị hợp lệ, người có thẩm quyền của cơ quan quản lý thi hành án hình sự hoặc cơ quan được phân cấp sẽ ra Lệnh trích xuất. Trường hợp từ chối phải có văn bản nêu rõ lý do (ví dụ: phạm nhân đang ốm nặng đang điều trị tại bệnh viện, lý do bất khả kháng về thiên tai, an ninh…).
• Bước 4: Bàn giao, tiếp nhận và thực hiện quản lý trong thời gian trích xuất. Khi có lệnh trích xuất hợp pháp, cơ quan yêu cầu phối hợp với lực lượng cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ judicial thực hiện việc áp giải, bàn giao phạm nhân đúng thời gian, địa điểm, đảm bảo an toàn tuyệt đối. Hết thời hạn trích xuất, cơ quan thụ lý vụ án có trách nhiệm bàn giao lại phạm nhân cho cơ sở giam giữ ban đầu.

Bảng tóm tắt quy trình phối hợp trích xuất phạm nhân:

>>> Xem thêm tại đây: Luật sư tư vấn nội dung văn bản yêu cầu trích xuất

4. Những điểm lưu ý quan trọng khi áp dụng văn bản mới

Khi Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử chính thức bước vào hiệu lực thi hành, các cơ quan tiến hành tố tụng và đội ngũ người thực hiện pháp luật cần lưu ý một số điểm mấu chốt để tránh vi phạm thời hạn tố tụng:

• Thời hạn giải quyết yêu cầu: Các cơ quan phối hợp phải tuân thủ nghiêm ngặt các mốc thời gian trao đổi thông tin, văn bản để không làm chậm trễ tiến độ điều tra vụ án hoặc gây ảnh hưởng đến thời hạn tạm giam, tạm giữ khác.
• Phối hợp bảo đảm an ninh: Công tác bàn giao, áp giải phạm nhân ra khỏi cơ sở giam giữ phải luôn đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu, phòng ngừa triệt để các hành vi trốn chạy, tự sát, hủy hoại chứng cứ hoặc thông cung.
• Giải quyết chi phí và điều kiện vật chất: Các điều kiện về buồng giam tạm thời, chế độ ăn, mặc, y tế cho phạm nhân trong thời gian bị trích xuất phục vụ tại cơ quan điều tra, tòa án cũng được quy định cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng theo pháp luật thi hành án hình sự.

Việc nắm vững và thực hiện chuẩn xác thủ tục đề nghị ra lệnh trích xuất theo đúng tinh thần của Thông tư liên tịch 03/2026/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC Quy định về phối hợp thực hiện trích xuất phạm nhân phục vụ điều tra, truy tố, xét xử không chỉ giúp tối ưu hóa thời gian giải quyết vụ án của các cơ quan tiến hành tố tụng mà còn bảo đảm sự tôn nghiêm, chặt chẽ của pháp luật hình sự Việt Nam.

Nếu bạn đọc còn gặp bất kỳ vướng mắc pháp lý nào liên quan đến trình tự tố tụng hình sự, thủ tục thi hành án hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý chuyên sâu từ đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, xin vui lòng liên hệ với Công ty Luật ACC để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.