Em chào các anh chị, ba em mất, hiện em đang sống với mẹ và một em gái, bà nội ở quê, ba mẹ có cho em một miếng đất để làm ăn, hiện miếng đất đó là đất nông nghiệp, em đang mở quán và có dự định xây nhà, mẹ em sẽ sang tên cho em, vậy cho em hỏi thủ tục sang tên cần những gì ạ? Em nghe nói cần bà nội ký từ bỏ quyền thừa kế, vậy chỉ ký từ bỏ quyền thừa kế miếng đất đó thôi hay ký hết tất cả các tài sản khác của ba mẹ em ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất nông nghiệp từ mẹ sang con

Việc mẹ bạn sang tên quyền sử dụng đất nông nghiệp cho bạn được thực hiện dưới hình thức tặng cho quyền sử dụng đất, theo quy định tại Luật Đất đai 2024. Trước tiên, cần đảm bảo đất đáp ứng các điều kiện chuyển nhượng: mẹ bạn phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ); đất không có tranh chấp; quyền sử dụng đất không bị kê biên, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc đảm bảo thi hành án; và quyền sử dụng đất vẫn còn trong thời hạn sử dụng. Bạn cũng cần đủ năng lực hành vi dân sự để đứng tên. Hợp đồng tặng cho phải được lập thành văn bản và công chứng hoặc chứng thực tại cơ quan có thẩm quyền.

Quy trình thực hiện thủ tục tặng cho bao gồm các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra và chuẩn bị điều kiện đất đai

Mẹ bạn cần kiểm tra sổ đỏ để xác nhận quyền sử dụng đất hợp pháp và không có tranh chấp. Nếu đất là tài sản chung của vợ chồng (của ba mẹ bạn), cần có sự đồng ý của các đồng sở hữu còn lại hoặc xử lý phần thừa kế của ba bạn trước (nếu áp dụng). Đồng thời, xác nhận bạn đủ 18 tuổi và có năng lực hành vi dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015. Bước này giúp tránh rủi ro pháp lý sau này, có thể nhờ cơ quan tài nguyên môi trường địa phương hỗ trợ xác minh.

Bước 2: Lập và công chứng hợp đồng tặng cho

Hai bên (mẹ và bạn) lập hợp đồng tặng cho tại văn phòng công chứng hoặc UBND cấp xã. Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gốc.
• CMND/CCCD hoặc hộ chiếu của mẹ và bạn.
• Giấy khai sinh của bạn để chứng minh quan hệ mẹ con.
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của mẹ (nếu cần).

Hợp đồng phải nêu rõ nội dung tặng cho, giá trị đất (thường là tặng không), và được công chứng viên chứng thực theo Luật Công chứng 2014. Phí công chứng khoảng 0,5-1% giá trị tài sản, nhưng không dưới 100.000 đồng.

Bước 3: Nộp hồ sơ đăng ký biến động đất đai

Sau công chứng, nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh. Hồ sơ bao gồm:

• Hợp đồng tặng cho đã công chứng.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gốc.
• Tờ khai đăng ký biến động (mẫu quy định).
• Chứng từ nộp thuế, phí (thuế thu nhập cá nhân 10% giá trị tặng cho, nhưng miễn nếu tặng cho con cái; lệ phí trước bạ 0,5% giá trị đất).

Thời gian xử lý khoảng 10-15 ngày làm việc, sau đó bạn nhận sổ đỏ mới đứng tên mình theo Luật Đất đai 2024.

Lưu ý, nếu bạn dự định xây nhà trên đất nông nghiệp, cần chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở trước khi xây dựng, theo quy định riêng tại Luật Đất đai 2024, để tránh vi phạm.

Việc bà nội từ chối nhận di sản thừa kế

Về phần bà nội ký từ bỏ quyền thừa kế, bà nội là người thừa kế hàng thứ nhất của ba bạn theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 651), nên có quyền từ chối nhận di sản là quyền sử dụng đất này nếu đất thuộc di sản của ba. Việc từ chối chỉ cần áp dụng cho miếng đất cụ thể (một phần di sản), không bắt buộc từ chối toàn bộ di sản thừa kế khác của ba bạn hoặc tài sản của mẹ bạn, vì tài sản của mẹ không thuộc di sản thừa kế của ba. Bà nội có thể từ chối một phần hoặc toàn bộ di sản theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

Quy trình từ chối nhận di sản được thực hiện như sau:

Bà nội lập văn bản từ chối nhận di sản thừa kế, nêu rõ phần di sản từ chối (quyền sử dụng miếng đất cụ thể) và gửi đến người quản lý di sản (nếu có), các thừa kế khác (mẹ bạn và các con), hoặc người được giao phân chia di sản. Văn bản phải được lập trước thời điểm phân chia di sản (thường trong 6 tháng kể từ khi mở thừa kế). Văn bản này nên được công chứng tại văn phòng công chứng theo Điều 59 Luật Công chứng 2014 để có giá trị pháp lý cao, tránh tranh chấp sau này. Sau khi từ chối, phần di sản đó sẽ được phân chia cho các thừa kế còn lại theo pháp luật.

Việc tuân thủ các thủ tục trên giúp đảm bảo quyền sử dụng đất được chuyển giao hợp pháp, tránh tranh chấp thừa kế và rủi ro pháp lý lâu dài. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.