Thuế khoán là gì theo quy định thuế mới?

Thuế khoán là gì – khái niệm này đang nhận được sự quan tâm lớn từ các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trong bối cảnh hệ thống thuế Việt Nam đang có những thay đổi quan trọng. Việc nắm rõ thuế khoán là gì giúp doanh nghiệp nhỏ lẻ tuân thủ đúng quy định, tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa chi phí. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá chi tiết về phương pháp này theo các quy định mới nhất. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu để áp dụng hiệu quả.

1. Thuế khoán là gì theo quy định thuế mới?

Thuế khoán là phương pháp xác định và nộp thuế dựa trên doanh thu ước tính do cơ quan thuế khoán định, thay vì dựa trên sổ sách kế toán chi tiết.

Theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn về thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, phương pháp này áp dụng cho những đối tượng không đủ điều kiện kê khai thuế hoặc không thuộc trường hợp nộp thuế theo từng lần phát sinh. Cụ thể, cơ quan thuế sẽ ước lượng doanh thu hàng năm của hộ kinh doanh dựa trên quy mô hoạt động, vị trí kinh doanh và các yếu tố liên quan, sau đó áp dụng tỷ lệ phần trăm nhất định để tính số thuế phải nộp. Ví dụ, đối với hoạt động bán lẻ hàng hóa, tỷ lệ thuế GTGT có thể là 1% trên doanh thu, trong khi thuế TNCN là 0,5%.

Phương pháp thuế khoán giúp đơn giản hóa thủ tục cho các hộ kinh doanh nhỏ, giảm gánh nặng ghi chép sổ sách, nhưng đòi hỏi sự minh bạch từ phía người nộp thuế để tránh điều chỉnh sau này. Theo Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14, cơ quan thuế có quyền kiểm tra và điều chỉnh mức khoán nếu phát hiện sai sót, đảm bảo tính công bằng trong hệ thống thuế. Với những cập nhật mới, thuế khoán là gì không chỉ là công cụ quản lý mà còn là bước đệm cho sự chuyển đổi số hóa quản lý thuế. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm, giúp họ tập trung vào hoạt động kinh doanh thay vì các thủ tục phức tạp. Tuy nhiên, từ năm 2026, hình thức này sẽ có sự thay đổi lớn, đòi hỏi các hộ kinh doanh phải chuẩn bị kịp thời để thích ứng.

>> Đọc thêm: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thuế chuyên nghiệp

2. Đối tượng áp dụng và điều kiện thực hiện thuế khoán

Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là các đối tượng chính được áp dụng phương pháp thuế khoán theo Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Cụ thể, những cá nhân hoặc hộ gia đình tham gia sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ mà không đăng ký thành lập doanh nghiệp sẽ thuộc diện này, miễn là họ không thuộc trường hợp phải nộp thuế theo phương pháp kê khai (như có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm và sử dụng hóa đơn điện tử). Cơ quan thuế địa phương sẽ phân loại hộ kinh doanh dựa trên ngành nghề, chẳng hạn như thương mại, dịch vụ ăn uống hoặc sản xuất thủ công, để xác định mức doanh thu khoán phù hợp. Ví dụ, một quán ăn nhỏ ở khu vực nông thôn có thể được khoán doanh thu khoảng 200-500 triệu đồng/năm, tùy thuộc vào lượng khách và vị trí.

Điều kiện thực hiện bao gồm việc nộp hồ sơ đăng ký thuế tại chi cục thuế, nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở. Theo Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế phải cung cấp thông tin chính xác về quy mô kinh doanh để cơ quan thuế đánh giá, tránh tình trạng kê khai gian lận dẫn đến phạt hành chính. Phương pháp thuế khoán không áp dụng cho các trường hợp kinh doanh qua nền tảng số hoặc có yếu tố nước ngoài, mà những đối tượng này phải chuyển sang kê khai đầy đủ. Việc hiểu rõ đối tượng áp dụng giúp các hộ kinh doanh tránh nhầm lẫn, đặc biệt khi thuế khoán là gì đang dần được thay thế bởi các mô hình hiện đại hơn. Ngoài ra, hộ kinh doanh có thể yêu cầu điều chỉnh mức khoán nếu có biến động lớn trong hoạt động, như mở rộng quy mô hoặc ảnh hưởng từ dịch bệnh, để đảm bảo mức thuế phù hợp với thực tế.

>> Đọc thêm: Hướng dẫn thủ tục xin giảm thuế khoán cho hộ kinh doanh

3. Cách tính và nộp thuế khoán theo quy định hiện hành

Việc tính thuế khoán được thực hiện dựa trên doanh thu khoán do cơ quan thuế quyết định, kết hợp với tỷ lệ thuế tương ứng theo ngành nghề.

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, doanh thu khoán được xác định hàng năm vào đầu năm hoặc khi hộ kinh doanh mới đăng ký, dựa trên dữ liệu từ năm trước và khảo sát thực tế. Sau đó, thuế GTGT và TNCN được tính bằng công thức: Thuế phải nộp = Doanh thu khoán x Tỷ lệ thuế GTGT + Doanh thu khoán x Tỷ lệ thuế TNCN. Chẳng hạn, với hoạt động phân phối hàng hóa, tỷ lệ GTGT là 1% và TNCN là 0,5%, nên tổng thuế khoảng 1,5% trên doanh thu. Cơ quan thuế sẽ thông báo mức khoán qua quyết định hành chính, và hộ kinh doanh phải nộp thuế theo quý hoặc theo tháng tùy quy định địa phương. Nộp thuế có thể thực hiện tại kho bạc nhà nước hoặc qua tài khoản ngân hàng, với thời hạn cuối quý là ngày 30 của tháng đầu quý sau.

Nếu hộ kinh doanh có nhiều ngành nghề, thuế sẽ được tính riêng cho từng loại để đảm bảo chính xác. Theo Luật Quản lý thuế 2019, việc chậm nộp sẽ bị tính lãi phạt 0,03%/ngày, vì vậy các hộ cần lập kế hoạch tài chính rõ ràng. Thuế khoán là gì ở khía cạnh này nhấn mạnh sự đơn giản, nhưng đòi hỏi sự hợp tác từ người nộp để tránh kiểm tra bổ sung. Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh sử dụng phần mềm hỗ trợ để theo dõi doanh thu thực tế so với mức khoán, giúp điều chỉnh kịp thời nếu cần.

4. Những thay đổi quan trọng về thuế khoán từ năm 2026

Từ ngày 01/01/2026, phương pháp thuế khoán sẽ chính thức bị xóa bỏ đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội.

Thay vào đó, tất cả các đối tượng sẽ chuyển sang phương pháp kê khai thuế, yêu cầu ghi chép sổ sách đầy đủ và sử dụng hóa đơn điện tử theo Quyết định 3389/QĐ-BTC phê duyệt Đề án chuyển đổi mô hình quản lý thuế. Sự thay đổi này nhằm tăng tính minh bạch, hỗ trợ chuyển đổi số và tích hợp dữ liệu thuế với hệ thống quốc gia, giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn. Hộ kinh doanh cần chuẩn bị bằng cách đăng ký mã số thuế điện tử, học cách sử dụng phần mềm kê khai và đào tạo nhân sự về kế toán cơ bản.

Theo Luật Quản lý thuế 2019, quá trình chuyển đổi sẽ có lộ trình hỗ trợ, bao gồm hướng dẫn miễn phí từ cơ quan thuế và các chương trình đào tạo. Ví dụ, từ năm 2025, một số địa phương sẽ thí điểm mô hình mới để hộ kinh doanh làm quen. Việc xóa bỏ thuế khoán sẽ ảnh hưởng đến khoảng hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ, đòi hỏi họ phải nâng cao năng lực quản lý để tránh vi phạm. Thuế khoán là gì trong bối cảnh mới sẽ trở thành lịch sử, mở đường cho hệ thống thuế hiện đại hơn, công bằng hơn. Các hộ kinh doanh nên theo dõi thông báo từ Bộ Tài chính để cập nhật kịp thời, tránh gián đoạn hoạt động.

5. Câu hỏi thường gặp

Thuế khoán có áp dụng cho hộ kinh doanh online không?

Phương pháp thuế khoán có thể áp dụng cho hộ kinh doanh online nếu doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm và không sử dụng hóa đơn điện tử theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Tuy nhiên, từ năm 2026, tất cả sẽ chuyển sang kê khai, yêu cầu ghi nhận giao dịch qua nền tảng số. Hộ kinh doanh online cần đăng ký với cơ quan thuế để được hướng dẫn cụ thể, tránh phạt do không kê khai đúng. Luật Quản lý thuế 2019 quy định rõ trách nhiệm minh bạch dữ liệu giao dịch điện tử.

Làm thế nào để khiếu nại mức thuế khoán?

Hộ kinh doanh có quyền khiếu nại mức thuế khoán trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận quyết định theo Luật Quản lý thuế 2019. Hồ sơ khiếu nại bao gồm đơn đề nghị, chứng cứ chứng minh doanh thu thực tế thấp hơn mức khoán, nộp tại chi cục thuế. Cơ quan thuế sẽ xem xét và điều chỉnh nếu hợp lý, thường trong 30 ngày. Việc này giúp đảm bảo công bằng, đặc biệt với các hộ bị ảnh hưởng bởi yếu tố khách quan như thiên tai.

Sau khi xóa bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh cần làm gì?

Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh phải chuyển sang kê khai thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và Quyết định 3389/QĐ-BTC. Các bước chuẩn bị bao gồm đăng ký hóa đơn điện tử, sử dụng phần mềm kế toán và nộp tờ khai hàng quý. Cơ quan thuế sẽ hỗ trợ đào tạo miễn phí để giảm gánh nặng. Việc tuân thủ sẽ giúp tránh phạt và tận dụng ưu đãi thuế cho doanh nghiệp nhỏ.

Thuế khoán là gì đã và đang là một phần quan trọng trong hệ thống thuế Việt Nam, nhưng với những thay đổi từ năm 2026, việc cập nhật kiến thức là cần thiết để tránh rủi ro. Hiểu rõ quy định giúp hộ kinh doanh hoạt động bền vững và tuân thủ pháp luật. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ chuyển đổi, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay để nhận lời khuyên chuyên sâu từ các chuyên gia.