Thuế thu nhập cá nhân khi bán đấu giá thi hành án do ai nộp

Trong hoạt động thi hành án dân sự, việc xử lý tài sản thông qua bán đấu giá để thu hồi nợ là một thủ tục phổ biến nhưng cũng kéo theo các nghĩa vụ tài chính phức tạp, đặc biệt là Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Với việc Nghị định số 152/2026/NĐ-CP về Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thi hành án dân sự sắp có hiệu lực (từ ngày 01/07/2026), nhiều cá nhân và doanh nghiệp quan tâm đến việc ai là người có trách nhiệm nộp loại thuế này.

Hiểu rõ quy định pháp luật là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Tại Công ty Luật ACC, chúng tôi thường xuyên hỗ trợ các khách hàng giải quyết các vướng mắc pháp lý liên quan đến thi hành án và nghĩa vụ thuế. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm sáng tỏ vấn đề này dựa trên các quy định mới nhất.

1. Bản chất pháp lý về nghĩa vụ nộp thuế khi bán đấu giá thi hành án

Nhiều người thường nhầm tưởng rằng vì cơ quan thi hành án là đơn vị trực tiếp bán tài sản (thông qua tổ chức bán đấu giá), nên cơ quan này phải nộp thuế. Tuy nhiên, về bản chất pháp lý, thuế TNCN là khoản thuế đánh trên thu nhập của chủ sở hữu tài sản.

Theo tinh thần các quy định hiện hành và sự cụ thể hóa tại Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, tài sản bị bán đấu giá vẫn thuộc quyền sở hữu, sử dụng của người phải thi hành án. Khoản tiền thu được từ bán đấu giá được dùng để thực hiện nghĩa vụ trả nợ của chính người phải thi hành án. Do đó, nghĩa vụ nộp thuế TNCN phát sinh từ việc chuyển nhượng tài sản vẫn thuộc về chủ sở hữu tài sản đó (người phải thi hành án).

2. Ai là người có trách nhiệm nộp thuế?

Mặc dù người phải thi hành án là người chịu thuế, nhưng quy trình thực tế thường được thực hiện thông qua cơ chế "khai thay, nộp thay". Điều này nhằm đảm bảo tính kịp thời và tránh thất thu ngân sách nhà nước trong quá trình xử lý tài sản thi hành án.

• Người nộp thuế: Là cá nhân có tài sản bị bán đấu giá (người phải thi hành án).
• Chủ thể khai thay, nộp thay: Cơ quan Thi hành án dân sự hoặc đơn vị được ủy quyền bán tài sản có trách nhiệm thực hiện khai thuế và nộp thuế thay cho cá nhân đó trước khi phân chia số tiền thu được từ việc bán đấu giá.

Cụ thể, số tiền thuế TNCN sẽ được khấu trừ trực tiếp từ số tiền thu được sau khi bán đấu giá tài sản, trước khi khoản tiền đó được chi trả cho người được thi hành án hoặc hoàn trả cho người phải thi hành án.

>>> Xem thêm tại đây: Giải pháp bảo vệ quyền lợi khi chậm giao nhà đất trúng đấu giá

3. Ví dụ minh họa về cách tính thuế TNCN (Chuyển nhượng bất động sản)

Để dễ hình dung, chúng ta hãy xem xét trường hợp bán đấu giá một bất động sản thuộc quyền sở hữu của cá nhân để thi hành án.

Giả định: Giá bán đấu giá thành công bất động sản là 3.000.000.000 VNĐ (Ba tỷ đồng). Mức thuế suất đối với chuyển nhượng bất động sản hiện nay là 2% trên giá chuyển nhượng.

Bảng tính toán số thuế phải nộp:

Lưu ý: Sau khi thực hiện nghĩa vụ nộp thuế 60.000.000 VNĐ này, cơ quan thi hành án sẽ tiếp tục thực hiện các thủ tục phân chia số tiền còn lại (2.940.000.000 VNĐ) theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự.

>>> Xem thêm tại đây: Cách xử lý khi đã nộp tiền mua tài sản đấu giá thi hành án nhưng chưa được nhận tài sản

4. Những lưu ý khi thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định mới

Khi Nghị định số 152/2026/NĐ-CP chính thức áp dụng, các bên cần chú ý các điểm sau:

• Chứng từ nộp thuế: Sau khi nộp thuế thay, cơ quan thi hành án có trách nhiệm cung cấp chứng từ nộp thuế cho người phải thi hành án để làm căn cứ hoàn tất thủ tục sang tên tài sản tại cơ quan đăng ký đất đai.
• Phối hợp giữa các cơ quan: Người phải thi hành án cần phối hợp cung cấp đầy đủ thông tin, giấy tờ liên quan đến nguồn gốc tài sản để cơ quan thi hành án thực hiện kê khai thuế chính xác, tránh các sai sót làm ảnh hưởng đến thời gian thi hành án.
• Trách nhiệm của người phải thi hành án: Dù cơ quan thi hành án nộp thay, người phải thi hành án vẫn là người có nghĩa vụ thuế. Nếu có vướng mắc về số thuế phải nộp, người phải thi hành án cần chủ động làm việc với cơ quan thuế hoặc cơ quan thi hành án để giải quyết.

Trên đây là những thông tin cơ bản về việc nộp thuế TNCN khi bán đấu giá thi hành án. Nếu bạn vẫn còn băn khoăn hoặc cần hỗ trợ chi tiết hơn về quy trình pháp lý theo Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ luật sư và chuyên viên giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ bạn đảm bảo quyền lợi tốt trong các vụ việc thi hành án dân sự phức tạp.