Thuế xuất nhập khẩu là gì? những điều cần biết

Thuế xuất nhập khẩu là công cụ quan trọng giúp Nhà nước điều tiết hoạt động thương mại quốc tế, bảo vệ sản xuất trong nước và tạo nguồn thu ngân sách. Hiểu rõ quy định về loại thuế này giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và tối ưu chi phí khi tham gia xuất nhập khẩu. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu các nội dung cần thiết.

1. Thuế xuất nhập khẩu là gì? những điều cần biết

Thuế xuất nhập khẩu là khoản thuế mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi hàng hóa được xuất khẩu ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam. Theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016, thuế này được áp dụng nhằm điều chỉnh luồng hàng hóa qua biên giới, đồng thời bảo vệ các ngành sản xuất nội địa trước sự cạnh tranh không lành mạnh. Việc thu thuế xuất nhập khẩu còn góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ cân bằng cán cân thương mại.

Doanh nghiệp cần nắm rõ đối tượng chịu thuế, mức thuế suất và các trường hợp được miễn, giảm thuế để thực hiện đúng nghĩa vụ. Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 quy định rõ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc diện chịu thuế phải tuân thủ biểu thuế do Chính phủ ban hành. Ngoài ra, Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết về căn cứ tính thuế, thời hạn nộp thuế và các trường hợp đặc thù. Hiểu đúng các quy định này giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch kinh doanh và tránh các khoản phạt do chậm nộp hoặc khai sai.

2. Các loại thuế xuất nhập khẩu theo quy định hiện hành

Thuế xuất khẩu thường được áp dụng đối với một số mặt hàng chiến lược như khoáng sản, gỗ, dầu thô nhằm hạn chế xuất khẩu thô và khuyến khích chế biến sâu trong nước. Mức thuế suất xuất khẩu được quy định cụ thể trong biểu thuế và có thể thay đổi theo từng thời kỳ để phù hợp với chính sách kinh tế.

Thuế nhập khẩu bao gồm thuế nhập khẩu thông thường, thuế nhập khẩu ưu đãi và thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt (áp dụng theo các Hiệp định thương mại tự do – FTA mà Việt Nam là thành viên). Ngoài ra, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 còn quy định về thuế tuyệt đối và thuế hỗn hợp. Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP quy định rõ cách xác định xuất xứ hàng hóa để áp dụng mức thuế phù hợp. Trong trường hợp cần thiết để bảo vệ ngành sản xuất nội địa, pháp luật cũng quy định áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại bao gồm: thuế tự vệ, thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp.

3. Đối tượng chịu thuế và các trường hợp miễn, giảm thuế

Theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016, đối tượng chịu thuế là tổ chức, cá nhân có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc diện chịu thuế. Hàng hóa quá cảnh hoặc chuyển khẩu qua lãnh thổ Việt Nam không thuộc đối tượng chịu thuế xuất nhập khẩu.

Nghị định 134/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP) liệt kê các trường hợp được miễn thuế như hàng hóa nhập khẩu để phục vụ an ninh, quốc phòng, hàng hóa là quà biếu, hàng mẫu, hàng hóa nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ gồm tờ khai hải quan, hợp đồng, hóa đơn, chứng từ chứng minh xuất xứ và thực hiện thông báo danh mục hàng hóa miễn thuế theo quy định để được cơ quan hải quan xem xét. Việc áp dụng đúng các quy định miễn giảm giúp giảm đáng kể chi phí logistics cho doanh nghiệp.

4. Nghĩa vụ nộp thuế và các quy định liên quan

Doanh nghiệp có trách nhiệm khai thuế, tính thuế và nộp thuế đúng hạn theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 và Luật Quản lý thuế 2019. Thời hạn nộp thuế được quy định cụ thể: đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc diện được hưởng ân hạn thuế, thời hạn nộp thuế là 30 ngày kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan; đối với các trường hợp khác, doanh nghiệp phải nộp thuế trước khi thông quan hoặc giải phóng hàng hóa. Việc chậm nộp thuế sẽ bị tính tiền chậm nộp (0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp) và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP cũng quy định chi tiết về hoàn thuế khi hàng hóa nhập khẩu sau đó được xuất khẩu hoặc khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Doanh nghiệp nên theo dõi sát sao các thay đổi về biểu thuế và chính sách để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh kịp thời. Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ tránh rủi ro pháp lý mà còn tạo uy tín cho doanh nghiệp khi làm việc với đối tác quốc tế.

5. Câu hỏi thường gặp

Thuế xuất nhập khẩu được tính như thế nào?

Thuế được tính dựa trên trị giá tính thuế nhân với thuế suất. Trị giá tính thuế là trị giá hải quan được xác định theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn hiện hành (thường là giá CIF đối với hàng nhập khẩu và giá FOB đối với hàng xuất khẩu).

Hàng hóa nào được miễn thuế xuất nhập khẩu? 

Các trường hợp miễn thuế bao gồm hàng hóa phục vụ quốc phòng, an ninh, hàng mẫu, hàng quà biếu và hàng hóa theo hạn ngạch thuế quan được quy định chi tiết tại Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần nộp hồ sơ chứng minh để được xem xét.

Có thể gia hạn thời hạn nộp thuế không?

Theo Luật Quản lý thuế 2019, một số trường hợp đặc biệt được xem xét gia hạn nộp thuế nếu thuộc các trường hợp gặp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn bất ngờ hoặc các trường hợp khó khăn đặc biệt khác được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Doanh nghiệp cần nộp đơn đề nghị kèm theo chứng từ chứng minh theo đúng quy định.

Thuế xuất nhập khẩu là yếu tố then chốt mà mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm vững để hoạt động hiệu quả và tuân thủ pháp luật. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục, hãy liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay.