Chào các bác, nhà em có mảnh đất ông cha để lại từ xưa không có giấy tờ gì, nay nhà nước thu hồi để làm đường và được đền bù một khoản tiền kha khá, em băn khoăn không biết khoản tiền đền bù giải phóng mặt bằng này có phải trích ra nộp thuế thu nhập cá nhân không, vì thực tế đây là tài sản duy nhất của gia đình em và giờ phải đi chỗ khác mua đất dựng nhà mới nên nếu mất thêm tiền thuế thì thực sự rất khó khăn cho nhà em?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Căn cứ pháp lý về chính sách miễn thuế TNCN đối với tiền đền bù đất

Khoản tiền bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là khoản tiền mang tính chất bù đắp thiệt hại, ổn định đời sống cho công dân, do đó được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt khỏi các sắc thuế gián thu và trực thu.

• Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007: Quy định rõ tại Khoản 9 Điều 4 về danh mục thu nhập được miễn thuế (đã được sửa đổi, bổ sung).
• Thông tư 111/2013/TT-BTC: Hướng dẫn chi tiết tại Điều 3 về khoản thu nhập từ bồi thường do Nhà nước thu hồi đất, bao gồm cả bồi thường về đất, bồi thường về tài sản gắn liền với đất và các khoản trợ cấp hỗ trợ tái định cư, ổn định đời sống.
• Cơ chế áp dụng thực tế: Bản chất dòng tiền này được hệ thống quản lý thuế mặc định phân loại vào diện Miễn thuế thu nhập cá nhân 100%. Do đó, khi nhận quyết định phê duyệt phương án bồi thường từ Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền, người có đất thu hồi sẽ được nhận trọn vẹn giá trị dòng tiền đền bù mà không bị cơ quan chi trả trích khấu trừ bất kỳ tỷ lệ phần trăm thuế TNCN nào tại nguồn năm 2026.

Điều kiện được nhận đền bù đối với đất ông cha để lại không có giấy tờ

Đối với đất sử dụng trước ngày 01/07/2014 mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, Nhà nước vẫn xem xét bồi thường về đất nếu hộ gia đình, cá nhân đáp ứng đủ các điều kiện luật định.

Xem thêm: Cho tôi hỏi nếu doanh nghiệp nộp thừa thuế TNDN do tạm tính cao, sau khi quyết toán có được bù trừ sang kỳ sau hay bắt buộc làm thủ tục hoàn?

• Điều kiện về thời gian và hiện trạng sử dụng: Căn cứ Điều 138 và Điều 141 Luật Đất đai 2024, đất phải được sử dụng ổn định từ trước ngày mốc quy định, hiện tại không có tranh chấp đất đai giữa các hộ liền kề và được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận về việc không có tranh chấp.
• Sự phù hợp với quy hoạch sử dụng đất: Tại thời điểm cơ quan Nhà nước rà soát hoặc ban hành thông báo thu hồi đất, mảnh đất đó phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng hoặc kế hoạch sử dụng đất hàng năm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Nguyên tắc áp dụng bồi thường: Theo Điều 95 Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP, khi người sử dụng đất đáp ứng đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thì dù tại thời điểm thu hồi chưa được cấp Giấy chứng nhận lần đầu, Nhà nước vẫn thực hiện bồi thường về đất và tài sản trên đất tương đương như đất đã có sổ đỏ.

Quy trình 3 bước phối hợp kê khai và nhận tiền đền bù miễn thuế năm 2026

Trình tự xác minh nguồn gốc đất và hoàn tất thủ tục nhận tiền đền bù giải phóng mặt bằng được triển khai đồng bộ qua các bước hành chính sau:

Bước 1: Phối hợp điều tra, đo đạc hiện trạng và xác thiện nguồn gốc đất tại UBND cấp xã Khi có thông báo thu hồi đất, Anh/Chị tiến hành phối hợp với Tổ công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để tiến hành đo đạc diện tích thực tế, kiểm đếm tài sản, cây trồng trên đất. Do mảnh đất ông cha để lại không có giấy tờ, Anh/Chị cần chủ động chuẩn bị các chứng từ chứng minh thời điểm cư trú (như thông tin cư trú trên VNeID, hóa đơn điện nước cũ) để UBND cấp xã làm căn cứ lập Biên bản xác minh nguồn gốc sử dụng đất ổn định, không tranh chấp. Biên bản này là tài liệu pháp lý then chốt để Hội đồng bồi thường đưa mảnh đất của gia đình vào danh sách được xét bồi thường về đất theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP.

Bước 2: Rà soát Phương án bồi thường dự thảo và đối chiếu danh mục miễn trừ nghĩa vụ thuế Sau khi hoàn tất công tác kiểm điểm, Hội đồng bồi thường sẽ niêm yết công khai Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự thảo tại trụ sở UBND cấp xã. Anh/Chị có trách nhiệm rà soát kỹ các chỉ tiêu định lượng về diện tích đất được tính bồi thường, đơn giá áp dụng và danh mục các khoản hỗ trợ ổn định đời sống. Tại bước này, Anh/Chị cần đối chiếu kỹ phần ghi chú nghĩa vụ tài chính, bảo đảm cơ quan lập phương án ghi nhận rõ dòng tiền chi trả thuộc diện "Miễn thuế TNCN" theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, tránh trường hợp hệ thống hạch toán nhầm lẫn sang diện chuyển nhượng bất động sản thông thường.

Bước 3: Tiếp nhận Quyết định phê duyệt chính thức và nhận tiền đền bù tại Kho bạc Khi Ủy ban nhân dân cấp quận/huyện ban hành Quyết định thu hồi đất và Quyết định phê duyệt phương án bồi thường chính thức, Anh/Chị sẽ nhận được Thông báo thời gian, địa điểm chi trả tiền đền bù. Người đứng tên đại diện hộ gia đình mang theo bản gốc Căn cước công dân và các quyết định liên quan đến địa điểm quy định (thường là trụ sở UBND hoặc địa điểm chi trả lưu động của Kho bạc Nhà nước) để ký biên bản bàn giao mặt bằng và nhận tiền. Toàn bộ số tiền đền bù hơn 100% giá trị phê duyệt sẽ được giải ngân bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản trực tiếp, hoàn toàn sạch thuế để gia đình ổn định cuộc sống tái định cư năm 2026.

Xem thêm: Trong năm tôi có bán lại một chiếc xe đứng tên cá nhân nhưng trước đây xe này từng được đưa vào chi phí của công ty, khi chuyển nhượng như vậy thì nghĩa vụ thuế phát sinh ở cá nhân hay doanh nghiệp?

Danh mục hồ sơ lưu trữ kẹp kèm khâu nhận tiền đền bù

• Bản gốc Quyết định thu hồi đất và Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ chi tiết.
• Biên bản điều tra, đo đạc hiện trạng, kiểm đếm tài sản gắn liền với đất có chữ ký của các bên liên quan.
• Văn bản xác nhận nguồn gốc sử dụng đất ổn định, lâu dài và không có tranh chấp do UBND cấp xã cấp năm 2026.
• Chứng từ điện tử hoặc biên lai chi trả tiền đền bù giải phóng mặt bằng do Kho bạc/Hội đồng bồi thường phát hành.

Chế tài xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi gây cản trở giải phóng mặt bằng

Mọi hành vi cố tình yêu cầu trục lợi đền bù sai sự thật hoặc gây cản trở tiến độ thu hồi đất hợp pháp của Nhà nước đều bị xử lý nghiêm khắc.

Căn cứ quy định tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai  về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, hành vi không phối hợp với Tổ công tác trong việc đo đạc, kiểm đếm hoặc gây cản trở việc thu hồi đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền sẽ bị xử phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Trường hợp cá nhân có hành vi gian lận, làm giả giấy tờ, chứng từ cũ nhằm biến tướng nguồn gốc đất không hợp pháp thành đất đủ điều kiện đền bù để chiếm đoạt tiền Ngân sách sẽ bị chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Việc tuân thủ đúng quy định pháp luật giúp gia đình tránh rủi ro pháp lý không cần thiết và bảo toàn nguồn lực tài chính để ổn định cuộc sống mới. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.