Mọi người ơi, công ty có khoản tiền phạt vi phạm hợp đồng phải trả cho đối tác, thì khi quyết toán thuế TNDN khoản này có được tính chi phí không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Khoản tiền phạt vi phạm hợp đồng có được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN không?

Theo quy định pháp luật thuế hiện hành, khoản tiền phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế (dân sự hoặc thương mại) được xem là chi phí hợp lý phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh, do đó có thể được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Điều này giúp doanh nghiệp giảm nghĩa vụ thuế phải nộp, miễn là khoản chi đáp ứng các điều kiện về tính hợp pháp và chứng từ. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ với các khoản phạt vi phạm hành chính (như phạt thuế, phạt môi trường), vốn không được trừ theo quy định tại khoản 2.7 Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 96/2015/TT-BTC).

Điều kiện để khoản tiền phạt được tính vào chi phí được trừ

Để khoản tiền phạt vi phạm hợp đồng được chấp nhận là chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN, doanh nghiệp cần đảm bảo các điều kiện sau:

• Khoản phạt phải phát sinh từ hợp đồng kinh tế hợp pháp, không thuộc trường hợp cấm của pháp luật (ví dụ: hợp đồng không vi phạm quy định về cạnh tranh hoặc độc quyền).
• Có đầy đủ chứng từ hợp lệ chứng minh khoản chi, bao gồm:
• Hợp đồng gốc quy định rõ điều khoản phạt vi phạm.
• Biên bản thỏa thuận hoặc quyết định của tòa án (nếu có tranh chấp) xác nhận nghĩa vụ phạt.
• Chứng từ thanh toán (hóa đơn, biên lai chuyển khoản) ghi rõ nội dung là "tiền phạt vi phạm hợp đồng".
• Các tài liệu liên quan chứng minh vi phạm thực tế và mức phạt thỏa thuận.
• Khoản phạt không vượt quá mức tối đa theo quy định pháp luật, nhằm tránh bị loại trừ do tính không hợp lý.

Nếu không đáp ứng các điều kiện trên, cơ quan thuế có thể loại khoản chi này khỏi chi phí được trừ, dẫn đến điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế và có thể bị phạt chậm nộp thuế.

Căn cứ pháp lý liên quan

• Thông tư 96/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư 78/2014/TT-BTC): Hướng dẫn chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, quy định tại khoản 1 Điều 4 rằng các khoản chi phạt, bồi thường hợp đồng kinh tế được trừ nếu có chứng từ hợp lệ và liên quan đến hoạt động kinh doanh.
• Công văn số 3529/TCT-CS ngày 22/8/2014 của Tổng cục Thuế: Xác nhận rõ ràng rằng tiền phạt, bồi thường do vi phạm hợp đồng kinh tế được tính vào chi phí được trừ, miễn là không phải phạt hành chính và có chứng từ đầy đủ.
• Điều 418 Bộ luật Dân sự 2015: Quy định về phạt vi phạm hợp đồng dân sự, cho phép các bên thỏa thuận mức phạt để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ, nhưng phải phù hợp với nguyên tắc bình đẳng và thiện chí.
• Điều 301 Luật Thương mại 2005: Quy định mức phạt vi phạm nghĩa vụ hợp đồng do các bên thỏa thuận, nhưng tổng mức phạt đối với nhiều vi phạm không được vượt quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm. Ví dụ, nếu giá trị phần hợp đồng bị vi phạm là 1.000.000.000 đồng, mức phạt tối đa là 80.000.000 đồng.

Lưu ý về mức phạt và rủi ro

Mức phạt phải được thỏa thuận trong hợp đồng và không vượt quá giới hạn pháp luật để tránh bị tòa án hoặc cơ quan thuế bác bỏ. Nếu khoản phạt vượt 8% theo Điều 301 Luật Thương mại 2005, phần vượt quá sẽ không được công nhận là chi phí hợp lý, dẫn đến chỉ được trừ phần hợp lệ. Doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ hồ sơ để đối phó với kiểm tra thuế, tránh tình trạng bị truy thu thuế và phạt từ 20% đến 100% số thuế thiếu theo Luật Quản lý thuế 2019.

Việc tuân thủ đúng quy định giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế TNDN, giảm gánh nặng tài chính và tránh rủi ro pháp lý từ tranh chấp hợp đồng. Đồng thời, đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính, góp phần nâng cao uy tín kinh doanh. Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ Công Ty Luật ACC.