Tố cáo sai sự thật thì người tố cáo bị xử lý ra sao?

Quyền tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân nhằm đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, việc lợi dụng quyền này để tố cáo sai sự thật, vu khống nhằm mục đích cá nhân là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Với tư cách là đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp luật, Công ty Luật ACC thường xuyên nhận được các câu hỏi về trách nhiệm pháp lý khi xảy ra tình trạng tố cáo không đúng sự thật. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về các quy định mới nhất liên quan đến vấn đề này.

1. Khung pháp lý về tố cáo sai sự thật theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo số 136/2025/QH15

Hiện nay, bên cạnh các quy định tại Luật Tố cáo hiện hành, hệ thống pháp luật đã có sự thay đổi quan trọng với sự ra đời của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo số 136/2025/QH15.

Văn bản này không chỉ nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân mà còn mang đến những thay đổi quan trọng nhằm hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo,. Điểm mới nổi bật là việc bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến bên cạnh hình thức trực tiếp và đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia để quản lý đơn thư thống nhất,. Để tăng cường tính chính danh và trách nhiệm, Luật quy định người khiếu nại, tố cáo bắt buộc phải cung cấp thông tin định danh cá nhân như số căn cước, số định danh hoặc hộ chiếu. Song song đó, các quy định về việc rút đơn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết vụ việc cũng được làm rõ nhằm đảm bảo quy trình thực hiện chặt chẽ và minh bạch,,. Những cải cách này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân mà còn siết chặt trách nhiệm pháp lý, kịp thời kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm pháp luật để bảo đảm kỷ cương và uy tín của các cơ quan, tổ chức.

2. Các hình thức xử lý khi tố cáo sai sự thật

Tùy vào tính chất, mức độ nghiêm trọng và hậu quả mà hành vi tố cáo sai sự thật gây ra, người vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức xử lý sau đây:

2.1. Xử lý vi phạm hành chính

Nếu hành vi tố cáo sai sự thật chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội).

• Mức phạt tiền: Từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi tố cáo sai sự thật.
• Biện pháp khắc phục: Buộc cải chính thông tin sai lệch, xin lỗi công khai và gỡ bỏ các nội dung tố cáo không đúng sự thật trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc không gian mạng.

>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ bảo vệ người tố cáo sai phạm

2.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp hành vi tố cáo sai sự thật được xác định là cố ý vu khống, gây hậu quả nghiêm trọng cho danh dự, uy tín của người bị tố cáo, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017).

• Hình phạt: Có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 07 năm.
• Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm.

2.3. Trách nhiệm dân sự

Ngoài việc bị xử phạt hành chính hoặc hình sự, người tố cáo sai sự thật còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm và uy tín theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

3. Ví dụ minh họa về bồi thường thiệt hại

Giả sử ông A cố tình tố cáo sai sự thật về việc ông B (một công chức) nhận hối lộ nhằm hạ thấp uy tín của ông B trong đợt bầu cử. Sau khi cơ quan chức năng kết luận nội dung tố cáo là sai sự thật, ông B khởi kiện ông A để yêu cầu bồi thường.

Bảng liệt kê các khoản thiệt hại có thể phát sinh:

Lưu ý: Mức lương cơ sở tại thời điểm thực tế sẽ là căn cứ để tính toán số tiền bồi thường cao nhất.

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục khiếu nại quyết định kỷ luật lao động

4. Lời khuyên từ chuyên gia

Tố cáo là quyền hiến định, nhưng cần được thực hiện dựa trên những thông tin có căn cứ và trung thực. Việc cố tình bịa đặt thông tin không chỉ vi phạm đạo đức mà còn để lại hệ quả pháp lý nặng nề cho chính người tố cáo.

Nếu bạn đang gặp phải các vấn đề liên quan đến đơn thư tố cáo, khiếu nại hoặc cần bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước những hành vi tố cáo sai sự thật, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn chuyên sâu để giúp bạn giải quyết các vướng mắc một cách hiệu quả và đúng quy định pháp luật.