Tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng là một trong những vấn đề pháp lý phức tạp và thường gặp nhất trong lĩnh vực xây dựng hiện nay. Việc nắm rõ quy trình, thủ tục giải quyết tranh chấp không chỉ giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình mà còn tiết kiệm thời gian, chi phí đáng kể. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về thủ tục pháp lý giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng, cùng Công ty Luật ACC phân tích chi tiết các quy định hiện hành.
1. Thủ tục tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng theo luật hiện hành
Theo quy định tại Luật Xây dựng 2025, khi phát sinh tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng, các bên có quyền lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp. Trước tiên, các bên cần xác định rõ tính chất, mức độ của tranh chấp để lựa chọn cơ chế giải quyết hiệu quả nhất. Thủ tục giải quyết tranh chấp được thực hiện theo trình tự các bước cụ thể, bắt đầu từ việc thương lượng, hòa giải cho đến khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.
Bước 1: Thương lượng trực tiếp giữa các bên
Đây là bước đầu tiên và quan trọng trong quy trình giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng. Các bên chủ động gặp gỡ, trao đổi để tìm ra giải pháp thống nhất. Việc thương lượng nên được lập thành biên bản ghi nhận kết quả, ý kiến của mỗi bên. Nếu thương lượng thành công, các bên ký phụ lục hợp đồng hoặc văn bản thỏa thuận mới để ghi nhận nội dung đã thống nhất.
Bước 2: Tiến hành hòa giải
Trong trường hợp thương lượng không đạt kết quả, các bên có thể yêu cầu hòa giải thông qua cơ quan chuyên môn về xây dựng hoặc tổ chức hòa giải thương mại. Cơ quan hòa giải sẽ đưa ra phương án giải quyết trên cơ sở lắng nghe ý kiến của cả hai bên và các quy định pháp luật liên quan. Kết quả hòa giải thành sẽ được lập thành văn bản có giá trị ràng buộc pháp lý đối với các bên.
Bước 3: Khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại
Nếu hòa giải không thành, các bên có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền hoặc yêu cầu Trọng tài thương mại giải quyết theo thỏa thuận trong hợp đồng. Thời hiệu khởi kiện về tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng là 03 năm kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Hồ sơ khởi kiện cần được chuẩn bị đầy đủ, bao gồm đơn khởi kiện, tài liệu chứng cứ liên quan đến hợp đồng và quá trình thực hiện.
2. Điều kiện khởi kiện tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng
Để tiến hành khởi kiện tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng, các bên cần đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định của pháp luật. Thứ nhất, hợp đồng thi công xây dựng phải được ký kết hợp pháp, đáp ứng các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo Luật Xây dựng 2025. Thứ hai, các bên phải có đầy đủ năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự theo quy định.
Bên cạnh đó, tranh chấp phải thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án hoặc Trọng tài thương mại. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về hợp đồng thi công xây dựng có giá trị không vượt quá mức quy định. Đối với các tranh chấp có giá trị lớn hơn hoặc có yếu tố nước ngoài, Tòa án nhân dân cấp tỉnh sẽ có thẩm quyền giải quyết.
Ngoài ra, thời hiệu khởi kiện cũng là một điều kiện quan trọng. Các bên cần lưu ý thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Việc xác định đúng thời điểm bắt đầu tính thời hiệu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia hợp đồng.
3. Hồ sơ cần chuẩn bị khi giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng
Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác là yếu tố quyết định đến kết quả giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng. Hồ sơ cần bao gồm các tài liệu sau:
- Đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp theo mẫu quy định
- Hợp đồng thi công xây dựng và các phụ lục hợp đồng kèm theo
- Biên bản nghiệm thu, thanh lý hợp đồng, biên bản bàn giao công trình
- Các văn bản, công văn trao đổi giữa các bên liên quan đến quá trình thực hiện hợp đồng
- Chứng từ thanh toán, hóa đơn tài chính, biên bản đối chiếu công nợ
- Nhật ký thi công, biên bản xác nhận khối lượng hoàn thành
- Các tài liệu chứng minh thiệt hại (nếu có yêu cầu bồi thường)
- Giấy tờ pháp lý của các bên: giấy đăng ký kinh doanh, giấy phép xây dựng, chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng
Lưu ý thực tế quan trọng là các tài liệu cần được công chứng, chứng thực theo quy định và dịch thuật công chứng nếu có tài liệu bằng tiếng nước ngoài. Việc sắp xếp hồ sơ một cách khoa học, logic sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp diễn ra thuận lợi và nhanh chóng hơn.
4. Chi phí thực hiện giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng
Chi phí giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng là một trong những vấn đề được nhiều bên quan tâm khi có tranh chấp xảy ra. Chi phí này bao gồm nhiều khoản khác nhau tùy thuộc vào phương thức giải quyết mà các bên lựa chọn. Đối với phương thức thương lượng, hòa giải, chi phí thường thấp hơn so với việc khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.
Khi khởi kiện tại Tòa án, các bên phải nộp án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật. Mức án phí được tính dựa trên giá trị tranh chấp và được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án. Ngoài ra, các bên còn phải chịu các chi phí khác như chi phí giám định, định giá tài sản, chi phí thu thập chứng cứ, chi phí luật sư nếu có.
Đối với phương thức Trọng tài thương mại, chi phí thường cao hơn so với Tòa án nhưng thời gian giải quyết nhanh hơn và mang tính bảo mật cao hơn. Các bên cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí và lợi ích khi lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp với tình hình thực tế của mình.
5. Dịch vụ hỗ trợ giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng tại Công ty Luật ACC
Việc giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu rộng và kinh nghiệm thực tiễn phong phú. Sử dụng dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp tại Công ty Luật ACC mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho khách hàng:
- Tiết kiệm chi phí: Khách hàng được tối ưu hóa chi phí thông qua việc tư vấn phương án giải quyết hiệu quả nhất, tránh kéo dài thời gian và phát sinh chi phí không cần thiết
- Đội ngũ chuyên gia: Sở hữu đội ngũ chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng, am hiểu sâu sắc về quy trình và thực tiễn giải quyết tranh chấp
- Tư vấn chuyên sâu: Cung cấp các giải pháp pháp lý toàn diện, phù hợp với từng tình huống cụ thể của khách hàng
- Hỗ trợ toàn diện: Đồng hành cùng khách hàng trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp, từ giai đoạn thu thập chứng cứ đến khi có kết quả cuối cùng
6. Câu hỏi thường gặp
Thời gian giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng tại Tòa án là bao lâu?
Thời gian giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng tại Tòa án phụ thuộc vào tính chất phức tạp của vụ việc. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm là 04 tháng, có thể gia hạn thêm 02 tháng trong trường hợp vụ việc phức tạp. Tuy nhiên, thời gian thực tế có thể kéo dài hơn do nhiều yếu tố như việc giám định, định giá tài sản, thu thập chứng cứ hoặc hoãn phiên tòa.
Có bắt buộc phải hòa giải trước khi khởi kiện ra Tòa án không?
Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hòa giải là thủ tục bắt buộc trong quá trình giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án. Tuy nhiên, trước khi khởi kiện, các bên không bắt buộc phải tiến hành hòa giải. Các bên có thể lựa chọn thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện trực tiếp ra Tòa án. Tại Tòa án, việc hòa giải sẽ được tiến hành trước khi đưa vụ án ra xét xử.
Trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng không?
Trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng nếu các bên có thỏa thuận trọng tài trong hợp đồng hoặc thỏa thuận riêng về việc lựa chọn Trọng tài giải quyết tranh chấp. Quyết định của Trọng tài là chung thẩm và có giá trị bắt buộc thi hành đối với các bên. Tuy nhiên, nếu không có thỏa thuận trọng tài, các bên chỉ có thể khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền.
Tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng là vấn đề pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các quy định. Việc nắm vững quy trình, thủ tục và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình một cách hiệu quả. Nếu bạn đang gặp phải tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng và cần sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp, hãy liên hệ Công ty Luật ACC để được tư vấn và đồng hành trong suốt quá trình giải quyết.
Để lại một bình luận