Trình tự chấm dứt chương trình tài chính vi mô

Hoạt động tài chính vi mô đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, người lao động thu nhập thấp và các doanh nghiệp siêu nhỏ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển kinh tế. Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo an toàn cho toàn hệ thống, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 175/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động của các chương trình, dự án tài chính vi mô.

Trong quá trình vận hành, vì nhiều lý do như hết thời hạn dự án, hoàn thành mục tiêu phát triển hoặc chuyển đổi mô hình, các tổ chức triển khai bắt buộc phải nắm rõ thủ tục giải thể hoặc dừng hoạt động đúng quy định pháp luật. Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật ACC – đơn vị uy tín và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp lý tài chính – doanh nghiệp – sẽ hướng dẫn chi tiết về trình tự chấm dứt chương trình tài chính vi mô theo cập nhật pháp luật mới nhất.

1. Căn cứ pháp lý và đối tượng áp dụng

1.1. Căn cứ pháp lý

• Nghị định số 175/2026/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2026 của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của chương trình, dự án tài chính vi mô của tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức phi chính phủ (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026).

1.2. Đối tượng áp dụng

Theo Điều 2 và Điều 15 Nghị định 175/2026/NĐ-CP, quy định về thủ tục chấm dứt chương trình tài chính vi mô áp dụng trực tiếp cho các chủ thể sau:

• Tổ chức chính trị – xã hội trong nước có triển khai chương trình, dự án tài chính vi mô.
• Tổ chức phi chính phủ Việt Nam và tổ chức phi chính phủ nước ngoài được cấp phép hoạt động hợp pháp tại Việt Nam có thực hiện chương trình, dự án tài chính vi mô.
• Cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các Khu vực/tỉnh, thành phố.
• Các khách hàng thụ hưởng (hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình, người lao động thu nhập thấp, doanh nghiệp siêu nhỏ) và các bên liên quan.

2. Các trường hợp chấm dứt thực hiện chương trình tài chính vi mô

Căn cứ theo Điều 15 Nghị định 175/2026/NĐ-CP, việc chấm dứt thực hiện chương trình, dự án tài chính vi mô và thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký xảy ra trong các trường hợp cụ thể sau:

• Tự nguyện chấm dứt / Tự chấm dứt hoạt động: Tổ chức chủ quản chủ động dừng chương trình do hoàn thành mục tiêu hoặc chuyển hướng hoạt động.
• Hết thời hạn hoạt động: Chương trình hết thời hạn ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký nhưng tổ chức không làm thủ tục gia hạn hoặc không được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận gia hạn.
• Thông tin gian lận: Hồ sơ đăng ký chương trình, dự án tài chính vi mô chứa thông tin gian lận nhằm đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký.
• Tổ chức chủ quản chấm dứt tư cách pháp lý: Tổ chức chính trị – xã hội hoặc tổ chức phi chính phủ bị giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động hoặc bị thu hồi giấy phép thành lập/hoạt động theo quy định pháp luật.
• Không hoạt động liên tục: Chương trình không triển khai hoạt động hoặc ngừng hoạt động tài chính vi mô liên tục từ 12 tháng trở lên mà không có lý do chính đáng.
• Vi phạm quy định nghiêm trọng: Không khắc phục được các vi phạm về địa bàn hoạt động, đối tượng khách hàng, hạn mức cho vay hoặc gây mất an ninh, trật tự xã hội tại địa bàn triển khai.
• Chuyển đổi mô hình: Tổ chức thực hiện chuyển đổi chương trình, dự án tài chính vi mô thành Tổ chức tài chính vi mô chính thức theo quy định tại Điều 17 Nghị định 175/2026/NĐ-CP.

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục thay đổi mức vốn thực hiện tài chính vi mô

3. Trình tự, thủ tục chấm dứt chương trình tài chính vi mô

Để quá trình kết thúc chương trình diễn ra hợp pháp, không phát sinh tranh chấp tài chính hay khiếu nại từ người dân, các tổ chức cần thực hiện nghiêm túc theo 4 bước quy chuẩn sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ/văn bản thông báo chấm dứt

• Đối với trường hợp tự nguyện chấm dứt: Trong thời hạn tối đa 90 ngày trước ngày dự kiến chính thức chấm dứt, tổ chức phải gửi văn bản thông báo cho Ngân hàng Nhà nước (hoặc Ngân hàng Nhà nước Khu vực có thẩm quyền).
• Thành phần hồ sơ thông báo gồm:

1. Văn bản thông báo về việc chấm dứt thực hiện chương trình tài chính vi mô (nêu rõ lý do, mốc thời gian chấm dứt).
2. Bản gốc Giấy chứng nhận đăng ký chương trình, dự án tài chính vi mô đã được cấp.
3. Phương án xử lý tài chính chi tiết: Bao gồm phương án thu hồi dư nợ cho vay, phương án hoàn trả tiền gửi bắt buộc cho khách hàng, phương án xử lý tài sản và nghĩa vụ nợ khác.

Bước 2: Cơ quan nhà nước tiếp nhận và xử lý

• Ngân hàng Nhà nước hoặc Ngân hàng Nhà nước Khu vực kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ.
• Ban hành Quyết định chấm dứt thực hiện và thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký.
• Thông báo bằng văn bản đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã nơi chương trình từng hoạt động để phối hợp giám sát quá trình giải thể.

Bước 3: Tất toán công nợ và nghĩa vụ tài chính

Đây là giai đoạn quan trọng nhất, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho khách hàng tài chính vi mô:

• Hoàn trả tiền gửi bắt buộc: Trả lại 100% số tiền gửi bắt buộc kèm theo tiền lãi (nếu có) cho từng khách hàng vay vốn.
• Thu hồi nợ vay: Thu hồi các khoản dư nợ cho vay còn hiệu lực theo hợp đồng đã ký kết.
• Thanh lý tài sản và nghĩa vụ khác: Quyết toán vốn tài trợ/viện trợ (nếu có thỏa thuận với bên tài trợ), hoàn trả vốn ủy thác và thanh toán các khoản nghĩa vụ thuế, lao động.

Bước 4: Báo cáo hoàn tất chấm dứt hoạt động

Sau khi đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính và xử lý xong công nợ, tổ chức lập Báo cáo tổng kết hoàn tất công tác chấm dứt gửi Ngân hàng Nhà nước và UBND địa phương để chính thức đóng mã hồ sơ theo dõi.

>>> Xem thêm tại đây: Thủ tục gia hạn thời hạn hoạt động tài chính vi mô

4. Bảng tổng hợp mốc thời gian và thẩm quyền xử lý

Nếu quý tổ chức đang gặp khó khăn trong việc lập phương án xử lý tài chính, soạn thảo hồ sơ xin chấm dứt hoặc cần giải đáp các vướng mắc pháp lý liên quan đến Nghị định 175/2026/NĐ-CP, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm của Công ty Luật ACC luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ thực hiện trọn gói các thủ tục pháp lý nhanh chóng, an toàn và tối ưu nhất.