Tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn

Tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dân số, giúp các cặp đôi chủ động phát hiện, phòng ngừa và điều trị sớm các bệnh lý di truyền, bệnh lây nhiễm qua đường tình dục cũng như các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Luật Dân số số 113/2025/QH15 đã quy định rõ ràng về định hướng, chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân. Bài viết dưới đây của Công ty Luật ACC sẽ phân tích chi tiết các nội dung pháp lý liên quan.

1. Căn cứ pháp lý và ý nghĩa của tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn

Căn cứ quy định tại Luật Dân số số 113/2025/QH15, Nhà nước khuyến khích nam, nữ trước khi đăng ký kết hôn thực hiện việc tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân. Quy định này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững và bảo đảm thế hệ tương lai sinh ra khỏe mạnh.

Việc chủ động thực hiện tư vấn và khám sức khỏe giúp các cặp đôi đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe sinh sản, phát hiện sớm các bệnh lý di truyền nguy hiểm (như bệnh tan máu bẩm sinh Thalassemia, các rối loạn di truyền khác) và bệnh lây nhiễm, từ đó có giải pháp can thiệp y khoa kịp thời trước khi mang thai.

2. Các nội dung trọng tâm của hoạt động tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân

Nhằm bảo đảm tính hiệu quả và toàn diện, Luật Dân số số 113/2025/QH15 định hướng quy trình tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn bao gồm các nội dung cốt lõi:

• Tư vấn kiến thức sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình: Cung cấp thông tin, kiến thức về sinh lý sinh sản, các biện pháp tránh thai an toàn, chuẩn bị tâm lý và sức khỏe trước khi mang thai.
• Khám sức khỏe tổng quát: Đánh giá tình trạng sức khỏe chung, kiểm tra chức năng gan, thận, tim mạch, huyết áp và xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm (HIV, viêm gan B, giang mai…).
• Khám và đánh giá sức khỏe sinh sản: Kiểm tra chức năng bộ máy sinh sản của cả nam và nữ nhằm phát hiện sớm các bất thường di truyền, các nguy cơ gây vô sinh, hiếm muộn.
• Sàng lọc và tư vấn di truyền: Thực hiện xét nghiệm tầm soát các bệnh, tật bẩm sinh, di truyền đối với các trường hợp có nguy cơ cao (gia đình có tiền sử mắc bệnh di truyền, kết hôn đồng hương, vùng có tỷ lệ bệnh cao).

>>> Xem thêm bài viết: Xử lý hành vi cản trở tuyên truyền, tư vấn và tiếp cận dịch vụ dân số tại đây.

3. Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với các nhóm đối tượng ưu tiên

Nhằm mở rộng tỷ lệ bao phủ và bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế công bằng cho mọi tầng lớp nhân dân, Luật Dân số số 113/2025/QH15 quy định các chính sách hỗ trợ tài chính cụ thể:

• Hỗ trợ chi phí khám sức khỏe cho đối tượng chính sách: Ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ hoặc một phần chi phí tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn cho người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân tộc thiểu số tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
• Mở rộng mạng lưới dịch vụ y tế cơ sở: Đầu tư trang thiết bị, nâng cao năng lực cho trạm y tế cấp xã, trung tâm y tế cấp huyện để tổ chức khám, tư vấn tiền hôn nhân thuận tiện cho người dân ngay tại địa phương.
• Tăng cường truyền thông, giáo dục cộng đồng: Lồng ghép nội dung giáo dục sức khỏe tiền hôn nhân vào chương trình nhà trường và các hoạt động tuyên truyền của Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp.

>>> Xem thêm bài viết: Dịch vụ tư vấn tuân thủ pháp luật về công tác dân số tại đây.

4. Những lưu ý pháp lý và nguyên tắc thực hiện

Khi tham gia tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn, các cá nhân và cơ sở y tế cần tuân thủ các nguyên tắc pháp lý sau:

• Tôn trọng quyền tự nguyện: Việc khám sức khỏe trước khi kết hôn được thực hiện trên tinh thần tự nguyện của nam và nữ, ngoại trừ các trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định bắt buộc đối với một số đối tượng đặc thù.
• Bảo mật thông tin y tế: Cơ sở y tế và đội ngũ y bác sĩ có trách nhiệm bảo mật tuyệt đối kết quả khám, xét nghiệm và thông tin cá nhân của người khám theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
• Tư vấn khách quan, trung thực: Bác sĩ có trách nhiệm giải thích rõ ràng, trung thực về tình trạng sức khỏe, nguy cơ di truyền (nếu có) và hướng dẫn giải pháp can thiệp y tế phù hợp để hai bên tự nguyện quyết định.

Tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn theo Luật Dân số số 113/2025/QH15 là bước chuẩn bị văn minh và trách nhiệm của mỗi cá nhân trước khi bước vào đời sống hôn nhân. Việc hiểu rõ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước cũng như quyền lợi pháp lý liên quan sẽ giúp các cặp đôi chủ động thực hiện thủ tục nhanh chóng, bảo vệ tối đa sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Công ty Luật ACC là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên nghiệp với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, y tế và dân số. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng tư vấn chuyên sâu quy định Luật Dân số số 113/2025/QH15, hướng dẫn điều kiện thụ hưởng các chính sách hỗ trợ chi phí khám sức khỏe tiền hôn nhân và giải đáp mọi vướng mắc pháp lý phát sinh.