Tỷ lệ đóng BHXH đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý. Việc nắm rõ tỷ lệ này hỗ trợ doanh nghiệp tránh các rủi ro phạt vi phạm hành chính và đảm bảo an sinh xã hội lâu dài. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành. Cùng Công ty Luật ACC tìm hiểu để áp dụng chính xác.
1. Tầm quan trọng của tỷ lệ đóng BHXH trong hoạt động doanh nghiệp
Tỷ lệ đóng BHXH được quy định nhằm cân bằng giữa trách nhiệm của người sử dụng lao động và quyền lợi của người lao động.
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, việc đóng BHXH bắt buộc giúp hình thành quỹ bảo hiểm để chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và hưu trí.
Doanh nghiệp tuân thủ đúng tỷ lệ sẽ giảm thiểu tranh chấp lao động và nâng cao uy tín trong tuyển dụng. Người lao động được hưởng đầy đủ quyền lợi khi tỷ lệ đóng được thực hiện nghiêm ngặt, tạo động lực làm việc ổn định.
2. Tỷ lệ đóng BHXH của doanh nghiệp và người lao động
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, tỷ lệ đóng BHXH được phân chia rõ ràng giữa doanh nghiệp và người lao động. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm đóng phần lớn hơn để hình thành quỹ chung, trong khi người lao động đóng phần nhỏ hơn từ lương hàng tháng.
Cụ thể, tỷ lệ đóng BHXH cho phần bảo hiểm xã hội bắt buộc là 14% do doanh nghiệp đóng và 8% do người lao động đóng. Phần bảo hiểm y tế có tỷ lệ 3% từ doanh nghiệp và 1,5% từ người lao động. Bảo hiểm thất nghiệp quy định 1% do doanh nghiệp đóng và 1% do người lao động đóng.
Tổng tỷ lệ đóng BHXH mà doanh nghiệp phải chịu là 18%, còn người lao động là 10,5%. Các tỷ lệ này được tính trên tiền lương tháng đóng BHXH, không vượt quá mức trần quy định tại Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026.
Việc áp dụng đúng tỷ lệ giúp doanh nghiệp hạch toán chi phí chính xác và người lao động tích lũy đủ thời gian đóng để hưởng chế độ hưu trí sau này.
Xem thêm: Mẫu đơn đề nghị cấp lại sổ BHXH chuẩn
3. Cách tính mức đóng BHXH và các yếu tố ảnh hưởng
Mức đóng BHXH được tính bằng tỷ lệ nhân với tiền lương tháng đóng BHXH của người lao động. Doanh nghiệp cần xác định tiền lương làm căn cứ đóng, bao gồm lương cơ bản, các khoản phụ cấp cố định và không bao gồm các khoản thưởng không thường xuyên.
Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, nếu tiền lương vượt trần thì chỉ tính trên mức trần quy định. Ví dụ, với mức lương 10 triệu đồng, doanh nghiệp đóng 1,8 triệu đồng và người lao động đóng 1,05 triệu đồng mỗi tháng.
Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm loại hình lao động, thời hạn hợp đồng và ngành nghề đặc thù có thể điều chỉnh tỷ lệ đóng tai nạn lao động. Doanh nghiệp nên kiểm tra định kỳ để điều chỉnh kịp thời khi có thay đổi lương hoặc nhân sự.
Xem thêm: Tra cứu doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội
4. Nghĩa vụ thực hiện và hậu quả khi vi phạm tỷ lệ đóng BHXH
Doanh nghiệp có nghĩa vụ kê khai và đóng BHXH đúng hạn theo Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026. Việc chậm đóng hoặc đóng thiếu sẽ bị tính lãi suất chậm nộp và có thể bị xử phạt hành chính.
Người lao động có quyền yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin về quá trình đóng BHXH để kiểm tra. Khi tỷ lệ đóng được thực hiện đầy đủ, người lao động được bảo vệ quyền lợi khi gặp rủi ro sức khỏe hoặc mất việc làm.
Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình nội bộ để theo dõi đóng BHXH hàng tháng, tránh sai sót trong báo cáo.
5. Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ đóng BHXH có thay đổi theo từng năm không?
Trả lời: Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, tỷ lệ đóng BHXH cơ bản giữ ổn định nhưng có thể điều chỉnh phần bảo hiểm tai nạn lao động tùy theo ngành nghề. Doanh nghiệp cần theo dõi thông báo từ cơ quan BHXH để cập nhật kịp thời và tránh vi phạm.
Người lao động có thể yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh tỷ lệ đóng không?
Trả lời: Người lao động có quyền đề nghị doanh nghiệp đóng đúng tỷ lệ quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Nếu phát hiện sai sót, họ có thể khiếu nại đến cơ quan BHXH để được giải quyết và bảo vệ quyền lợi tích lũy.
Doanh nghiệp đóng BHXH cho nhân viên thử việc như thế nào?
Trả lời: Theo Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026, nhân viên thử việc từ đủ 1 tháng trở lên phải đóng BHXH theo tỷ lệ chuẩn. Doanh nghiệp cần tính và đóng đầy đủ để đảm bảo quyền lợi cho người lao động ngay từ giai đoạn đầu làm việc.
Tỷ lệ đóng BHXH cần được doanh nghiệp và người lao động nắm vững để đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi lâu dài. Việc thực hiện đúng quy định không chỉ tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp. Liên hệ Công ty Luật ACC ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục chính xác.
Để lại một bình luận