Nhà em có ba miếng đất ở ba khu vực khác nhau. Một miếng đã xây hai căn nhà, mẹ với vợ chồng hai con trai đang ở. Cả ba miếng đều đứng tên bố mẹ em. Em lập gia đình ở tỉnh khác. Bố em trước khi mất có viết di chúc chia đều cho các con, nhưng còn dang dở, chưa viết xong. Bố em bệnh nặng đột ngột, nhập viện hai tuần thì mất. Duy chỉ có em trong dòng họ hai bên không được báo tin bố em bệnh, nhập viện. Cho đến khi sáng hôm đó, bác sĩ thông báo trả về, và đến khi xe bệnh viện chở về tới nhà 22h đêm thì 21h đêm em mới được mẹ và chị gái điện báo tin. Không thể đặt xe, vé máy bay càng không. Sáng hôm sau, 5h15 bố em mất, 8h em mới lên được máy bay để trở về. Cả nhà từ mẹ đến anh chị đều nói “quên” báo em biết. Em là đứa duy nhất trong dòng họ bà con không được gặp bố lần cuối trước khi bố mất. Từ nhỏ đến lớn, em luôn bị mẹ phân biệt đối xử so với các anh chị, em không biết tại sao, dù em rất ngoan và có hiếu từ nhỏ. Nay các anh chị kêu đã hỏi bên luật nhiều nơi, kêu em phải ký ủy quyền di sản thừa kế cho mẹ, rồi mẹ mới chia lại tài sản cho em và các anh chị theo di nguyện của bố em. Xin giúp em: Theo luật, có đúng như vậy không? Em cảm ơn các anh chị nhiều.

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

1. Tính hợp pháp của việc ủy quyền di sản thừa kế

Việc ủy quyền di sản thừa kế cho mẹ là hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam, nhưng phải tuân thủ các nguyên tắc về quyền thừa kế và định đoạt tài sản. Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có quyền hưởng di sản; việc ủy quyền cho người khác thực hiện các công việc liên quan đến di sản được điều chỉnh bởi các quy định về hợp đồng ủy quyền tại Bộ luật Dân sự 2015.

Tuy nhiên, ủy quyền không được vượt quá phạm vi quyền của người thừa kế và phải đảm bảo không xâm phạm quyền lợi của các đồng thừa kế khác. Nếu ủy quyền toàn bộ quyền định đoạt di sản mà không có sự đồng ý của các bên liên quan, có thể bị tuyên vô hiệu nếu không đáp ứng điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015.

2. Điều kiện để thực hiện ủy quyền

Để ủy quyền di sản thừa kế cho mẹ hợp lệ, cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Người ủy quyền phải là người thừa kế hợp pháp, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ (Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015).
• Nội dung ủy quyền phải cụ thể, rõ ràng, không trái pháp luật hoặc đạo đức xã hội, ví dụ: ủy quyền nhận di sản tiền mặt, ủy quyền bán bất động sản thừa kế sau khi hoàn tất thủ tục khai nhận.
• Mẹ (người được ủy quyền) phải chấp nhận và có năng lực thực hiện, không được ủy quyền cho việc từ chối di sản thay mặt vì đây là quyền cá nhân không thể ủy quyền (Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015).
• Nếu di sản là bất động sản, phải có sự đồng ý của tất cả đồng thừa kế theo Điều 218 Bộ luật Dân sự 2015 về định đoạt tài sản thuộc sở hữu chung.

3. Quy trình thực hiện ủy công di sản thừa kế

Quy trình ủy quyền cần được thực hiện theo các bước sau để đảm bảo tính pháp lý và hiệu lực.

Bước 1: Xác định phạm vi ủy quyền và chuẩn bị hồ sơ

Người thừa kế cần xác định rõ nội dung ủy quyền, như nhận di sản hoặc định đoạt một phần tài sản cụ thể. Hồ sơ bao gồm: giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy tờ chứng minh quyền thừa kế (di chúc hoặc giấy tờ hộ tịch), và mẫu giấy ủy quyền. Theo Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng ủy quyền phải được lập thành văn bản; trường hợp pháp luật quy định phải công chứng, chứng thực thì phải tuân theo. Việc này giúp tránh tranh chấp sau này và đảm bảo tính minh bạch.

Bước 2: Lập và công chứng giấy ủy quyền

Soạn thảo giấy ủy quyền tại văn phòng công chứng hoặc UBND cấp xã/phường. Nội dung phải ghi rõ họ tên, địa chỉ, phạm vi ủy quyền, thời hạn do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận thì mặc nhiên là 01 năm theo Điều 563 Bộ luật Dân sự 2015 và trách nhiệm của người được ủy quyền. Công chứng giúp giấy tờ có giá trị pháp lý cao, đặc biệt nếu di sản là tài sản đăng ký quyền sở hữu. Phí công chứng dao động từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng tùy giá trị di sản.

Bước 3: Thực hiện ủy quyền và theo dõi

Người được ủy quyền (mẹ) sử dụng giấy ủy quyền để thực hiện các thủ tục như nhận di sản tại cơ quan nhà nước hoặc ngân hàng. Sau khi hoàn tất, người ủy quyền có quyền thu hồi hoặc gia hạn nếu cần. Tranh chấp thừa kế được giải quyết theo thời hiệu quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Nên lưu giữ bản sao giấy ủy quyền để theo dõi tiến trình.

4. Các lưu ý quan trọng

• Không thể ủy quyền từ chối di sản thay mặt người khác vì đây là quyền nhân thân (Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015).
• Nếu di sản là đất đai, sau khi ủy quyền phải hoàn tất thủ tục sang tên tại Văn phòng đăng ký đất đai theo Luật Đất đai 2024.
• Khuyến nghị tham khảo ý kiến luật sư để soạn thảo giấy ủy quyền phù hợp, tránh rủi ro pháp lý.

Việc tuân thủ quy định pháp luật về ủy quyền di sản thừa kế giúp bảo vệ quyền lợi của người thừa kế, tránh tranh chấp và đảm bảo di sản được định đoạt hiệu quả. Đồng thời, nó góp phần duy trì sự ổn định trong quan hệ gia đình và tài sản. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.