Mượn tiền từ 2 triệu đồng mà không trả có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Điều kiện để bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Hành vi vay tiền nhưng không trả có thể được xem là tranh chấp dân sự thông thường nếu chỉ đơn thuần là chậm trả hoặc khó khăn tài chính, và bên cho vay có thể khởi kiện dân sự để đòi nợ theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 463 về hợp đồng vay tài sản). Tuy nhiên, nếu hành vi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản trái pháp luật, cơ quan chức năng có thể chuyển sang điều tra hình sự.

Cụ thể, theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, giá trị tài sản từ 2.000.000 đồng trở lên là ngưỡng cơ bản để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Không phải mọi trường hợp vay 2 triệu không trả đều dẫn đến hình sự; cần chứng minh được ý định chiếm đoạt từ đầu hoặc sau khi vay, chẳng hạn như bỏ trốn, sử dụng tài sản vào mục đích khác mà không có khả năng trả, hoặc có hành vi gian dối.

Các tội danh liên quan có thể áp dụng

Tùy thuộc vào phương thức thực hiện, hành vi có thể bị truy cứu theo một trong các tội sau đây theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017:

• Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175): Áp dụng khi người vay sau khi nhận tiền (qua hình thức vay mượn, tín chấp) mà dùng xảo quyệt để chiếm đoạt, như không trả dù có khả năng hoặc bỏ trốn. Với giá trị từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, mức phạt có thể là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Nếu giá trị lớn hơn hoặc có tình tiết tăng nặng (như tái phạm), mức phạt tù có thể lên đến 20 năm.
• Tội trộm cắp tài sản (Điều 173): Ít áp dụng trực tiếp cho vay nợ, nhưng nếu hành vi vay kèm theo thủ đoạn lừa dối để chiếm đoạt ngay từ đầu (như giả mạo giấy tờ), có thể bị xử lý theo tội này. Mức phạt cơ bản từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng là phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
• Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174): Nếu từ đầu đã có ý định không trả mà dùng thủ đoạn gian dối để vay (như khai man thông tin), sẽ bị truy cứu theo tội này, với mức phạt tương tự tội lạm dụng tín nhiệm.

Để xác định chính xác, cơ quan điều tra sẽ dựa trên chứng cứ như hợp đồng vay, biên nhận, lịch sử giao dịch và lời khai của các bên. Nếu chỉ là tranh chấp dân sự, bên cho vay nên ưu tiên hòa giải hoặc kiện dân sự trước khi báo công an.

Hậu quả nếu bị truy cứu hình sự

Nếu bị kết án, ngoài hình phạt tù hoặc phạt tiền, người vi phạm còn phải bồi thường toàn bộ thiệt hại (theo Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017). Hơn nữa, tiền án có thể ảnh hưởng đến lý lịch tư pháp, hạn chế cơ hội việc làm hoặc vay vốn sau này. Do đó, nếu gặp khó khăn tài chính, nên chủ động liên hệ bên cho vay để thỏa thuận gia hạn hoặc trả dần, tránh để tình hình leo thang thành hình sự.

Việc tuân thủ nghĩa vụ trả nợ không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn bảo vệ uy tín cá nhân và tài chính lâu dài. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp và biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo cho người đọc. Do quy định pháp luật, chính sách và dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian, ACC không cam kết thông tin luôn chính xác hoặc cập nhật đầy đủ tại mọi thời điểm. Trường hợp cần áp dụng vào thực tế hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, Quý khách vui lòng tham khảo ý kiến từ chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn. Trường hợp phát hiện nội dung có sai sót, vui lòng phản hồi để ACC rà soát và cập nhật kịp thời.