Một người vay tiền ngân hàng, sau đó mất khả năng chi trả, ngân hàng khởi kiện thì người thân trong gia đình có phải chịu trách nhiệm trả nợ thay không?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Trách nhiệm chính của người vay ngân hàng

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hợp đồng vay tiền ngân hàng là giao dịch dân sự cá nhân, do đó trách nhiệm trả nợ gốc, lãi và các khoản phí liên quan thuộc về người vay chính. Khi người vay mất khả năng chi trả dẫn đến ngân hàng khởi kiện, tòa án sẽ yêu cầu người vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ từ tài sản riêng của mình. Điều này được quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, nhấn mạnh rằng bên vay phải hoàn trả khoản vay đúng hạn và chịu trách nhiệm về hậu quả nếu vi phạm.

Trường hợp người thân trong gia đình có thể chịu trách nhiệm

Người thân trong gia đình (như vợ/chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em) không tự động phải chịu trách nhiệm trả nợ thay cho người vay, trừ khi họ có liên quan trực tiếp đến hợp đồng vay. Cụ thể:

• Vợ/chồng: Nếu khoản vay được thực hiện trong thời kỳ hôn nhân và sử dụng vào mục đích chung của gia đình, vợ/chồng có thể phải chịu trách nhiệm liên đới từ tài sản chung. Theo Điều 37 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung vợ chồng có thể bị kê biên để thi hành án nếu khoản vay phục vụ nhu cầu chung, nhưng vợ/chồng không phải trả nợ từ tài sản riêng trừ khi họ đồng ý bảo lãnh hoặc đồng vay.
• Cha mẹ, con cái hoặc anh chị em: Không có trách nhiệm pháp lý trừ khi họ là người bảo lãnh (cam kết chịu trách nhiệm thay nếu người vay không trả được) theo Điều 335 Bộ luật Dân sự 2015, hoặc là đồng vay (cùng ký hợp đồng vay). Nếu không có cam kết này, ngân hàng không thể yêu cầu họ trả nợ thay.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu người vay sử dụng tài sản chung của gia đình (như nhà đất đứng tên chung) để thế chấp vay vốn, tài sản đó có thể bị xử lý để thu hồi nợ, nhưng trách nhiệm cá nhân của người thân vẫn không phát sinh trừ khi họ đồng sở hữu và đồng ý.

Quy trình khởi kiện và thi hành án của ngân hàng

Khi ngân hàng khởi kiện, quy trình sẽ tập trung vào người vay chính và các bên liên quan trực tiếp, không mở rộng sang người thân không có nghĩa vụ pháp lý. Theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, ngân hàng phải chứng minh hợp đồng vay hợp pháp và thiệt hại phát sinh. Sau phán quyết của tòa án, cơ quan thi hành án dân sự sẽ kê biên tài sản của người vay để thu hồi nợ, chỉ ảnh hưởng đến người thân nếu tài sản đó là tài sản chung hoặc họ là bên bảo lãnh.

Việc tuân thủ các quy định pháp lý về hợp đồng vay giúp bảo vệ quyền lợi của các bên, tránh tranh chấp không đáng có và đảm bảo trách nhiệm được phân định rõ ràng. Hiểu rõ các trường hợp ngoại lệ sẽ hỗ trợ gia đình lập kế hoạch tài chính hợp lý, giảm thiểu rủi ro pháp lý. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.