Nhà em xây hàng rào từ rất lâu theo ranh đất cũ, nhưng khi đo đạc lại thì hàng rào lại lấn sang đất hàng xóm khoảng 20cm, vậy trong trường hợp lấn ranh do đo đạc cũ không chính xác thì có buộc phải tháo dỡ không ạ?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quy định pháp luật về ranh giới đất đai và xây dựng hàng rào

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 quy định ranh giới giữa các thửa đất liền kề được xác định dựa trên giấy tờ về quyền sử dụng đất hoặc thỏa thuận giữa các bên. Trong trường hợp đo đạc cũ không chính xác dẫn đến lấn ranh, việc xây dựng hàng rào phải tuân thủ ranh giới thực tế theo hồ sơ địa chính hiện hành.

Luật Đất đai 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/8/2024) quy định rõ việc xác định ranh giới thửa đất phải dựa trên đo đạc chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, và các bên có quyền yêu cầu đo đạc lại nếu phát hiện sai sót.

Hàng rào là công trình xây dựng phụ, theo Luật Xây dựng 2024, không yêu cầu giấy phép xây dựng nếu chiều cao dưới 2,5m và không ảnh hưởng đến an toàn công trình, nhưng vẫn phải đảm bảo không lấn chiếm đất của người khác.

Trách nhiệm pháp lý khi hàng rào lấn ranh khoảng 20cm

Xem thêm: Cho em hỏi đất thừa kế mà chưa chia nhưng muốn xin cấp số nhà có được không ạ?

Việc lấn ranh 20cm do đo đạc cũ không chính xác không tự động miễn trừ trách nhiệm, mà phụ thuộc vào thời gian xây dựng và tình trạng tranh chấp. Theo Bộ luật Dân sự 2015, nếu hàng rào được xây dựng và chiếm hữu ổn định từ 10 năm trở lên mà không có tranh chấp, chủ sở hữu có thể được công nhận quyền sở hữu phần đất lấn chiếm thông qua thủ tục đăng ký biến động đất đai tại Văn phòng đăng ký đất đai.

Tuy nhiên, nếu hàng xóm khiếu nại hoặc có tranh chấp, bên xây dựng phải chứng minh tính hợp pháp; nếu không, có thể bị yêu cầu tháo dỡ theo quyết định của cơ quan nhà nước hoặc tòa án.

Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, với mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi xây dựng lấn chiếm đất công hoặc đất liền kề mà không có giấy tờ hợp pháp, kèm buộc khôi phục tình trạng ban đầu.

Biện pháp khắc phục và giải quyết tranh chấp

Để tránh buộc tháo dỡ, Anh/Chị nên chủ động thỏa thuận với hàng xóm để điều chỉnh ranh giới, có thể bằng văn bản thỏa thuận công chứng theo Điều 188 Luật Đất đai 2024. Nếu không thỏa thuận được, cần thực hiện các bước sau để xác định quyền lợi:

Xem thêm: Em muốn hỏi đất của gia đình em bị hàng xóm xây nhà cao hơn làm nước mưa dồn hết sang sân nhà em, gây ngập và thấm tường liên tục, vậy em có thể yêu cầu họ khắc phục theo quy định nào?

– Bước 1: Yêu cầu đo đạc lại ranh giới: Liên hệ UBND cấp xã hoặc Văn phòng đăng ký đất đai để yêu cầu đo đạc chính thức, cung cấp giấy tờ quyền sử dụng đất của cả hai bên. Quy trình này mất khoảng 15-30 ngày, chi phí đo đạc khoảng 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng tùy diện tích, và kết quả sẽ là cơ sở pháp lý để xác định lấn chiếm.

– Bước 2: Hòa giải tại cơ sở: Theo Luật Đất đai 2024, tổ chức hòa giải tại UBND cấp xã với sự tham gia của các bên và đại diện cơ quan địa chính. Nếu hòa giải thành công, lập biên bản và đăng ký biến động đất đai; nếu thất bại, chuyển lên tòa án nhân dân cấp tỉnh.

– Bước 3: Khởi kiện tại tòa án nếu cần: Nếu có tranh chấp, bên bị lấn có quyền khởi kiện yêu cầu tháo dỡ theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ ngày phát hiện vi phạm, và tòa án có thể buộc tháo dỡ kèm bồi thường thiệt hại (tính theo giá thị trường đất tại thời điểm).

Việc tuân thủ các quy định trên giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh các khoản phạt hành chính và tranh chấp kéo dài, đồng thời đảm bảo ổn định sử dụng đất lâu dài. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.