Mọi người cho em hỏi tình huống như sau: Năm 2023 em có làm ở một công ty, nhưng lại phát sinh thêm một công ty khác khai khống thông tin thu nhập của em. Công ty A (công ty em có làm): Họ nâng khống lương để vừa đủ 132 triệu, nhằm không phải đóng thuế. Công ty B (công ty khống): Em hoàn toàn không biết, nhưng họ lại nhập thêm thu nhập 77 triệu. Sau khi em gửi khiếu nại về Công ty B, không hiểu sao họ lại có số điện thoại của em, gọi đến nói nhờ hỗ trợ và hứa sẽ thanh toán toàn bộ số nợ thuế. Lúc đó em cũng không nghĩ nhiều, chỉ cần họ đóng đủ thì coi như xong nên em đồng ý và đã thực hiện quyết toán, nộp hết thuế. Tuy nhiên do là quyết toán của năm 2023, nên bây giờ khi làm lại quyết toán thì em bị báo nộp muộn và bị phạt 10 triệu. Em liên hệ lại với Công ty B nhưng hiện không nhận được phản hồi. Hiện tại em đang băn khoăn 2 hướng xử lý, mong anh/chị tư vấn giúp: Trường hợp 1: Công ty B giờ không liên hệ được thì em có thể tiếp tục khiếu nại nữa không? Trường hợp 2: Công ty A có ngỏ ý sẽ khai báo lại đúng mức lương thực tế. Khi đó tổng thu nhập (kể cả phần Công ty B khai khống) vẫn chưa đủ 132 triệu vì thời gian em thực tập lương thấp. Vậy khi điều chỉnh về đúng thực tế thì em có bị phát sinh đóng gì nữa không? Số tiền thuế em đã đóng thì xử lý thế nào?

​​Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, chúng tôi xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Phân tích tình huống pháp lý và rủi ro liên quan

Từ mô tả của Anh/Chị, tình huống liên quan đến việc khai khống thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) năm 2023, dẫn đến quyết toán sai và phạt nộp muộn. Theo Luật Quản lý thuế 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), việc khai khống thu nhập là hành vi vi phạm nghiêm trọng, có thể bị xử phạt hành chính từ 20-100% số thuế gian lận theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Công ty A đã nâng khống lương lên 132 triệu đồng để tránh nghĩa vụ thuế (ngưỡng miễn thuế TNCN cho cá nhân có người phụ thuộc là 132 triệu đồng/năm theo Thông tư 111/2013/TT-BTC), đây là hành vi trốn thuế, có thể bị truy thu và phạt. Công ty B khai khống 77 triệu đồng mà không có giao dịch thực tế, vi phạm Điều 11 Luật Quản lý thuế, có thể bị coi là gian lận thuế.

Anh/Chị đã khiếu nại Công ty B, họ hứa thanh toán thuế nhưng không thực hiện đầy đủ, dẫn đến Anh/Chị tự quyết toán và nộp thuế, sau đó bị phạt 10 triệu đồng do nộp muộn. Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, phạt chậm nộp quyết toán thuế TNCN dao động từ 1-2,5 triệu đồng cho chậm 1-30 ngày, lên đến 4-7,5 triệu đồng nếu quá 91 ngày mà không phát sinh thuế phải nộp (dựa trên các quy định cập nhật đến năm 2025). Phạt có thể cao hơn nếu có tình tiết tăng nặng, như chậm nộp thuế phát sinh (0,03%/ngày theo Điều 59 Luật Quản lý thuế).

Việc Công ty B có số điện thoại của Anh/Chị có thể từ dữ liệu thuế công khai hoặc cơ quan thuế cung cấp, nhưng họ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 nếu gây tổn hại.

2. Tư vấn trường hợp 1: Tiếp tục khiếu nại Công ty B khi không liên hệ được

Anh/Chị hoàn toàn có thể tiếp tục khiếu nại, vì thời hiệu khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011 là 90 ngày kể từ khi phát hiện vi phạm, nhưng có thể kéo dài nếu có lý do chính đáng. Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế (Công văn 7494/TCT-TTKT năm 2024), cá nhân bị khai khống có quyền phản ánh qua ứng dụng eTax Mobile hoặc gửi đơn trực tiếp đến Cục Thuế địa phương quản lý Công ty B. Các bước cụ thể:

• Bước 1: Thu thập chứng cứ, bao gồm biên bản quyết toán thuế năm 2023, thông báo phạt 10 triệu đồng, lịch sử cuộc gọi từ Công ty B, và dữ liệu từ eTax Mobile chứng minh thu nhập khống.
• Bước 2: Gửi đơn khiếu nại (mẫu đơn tố cáo khai khống theo hướng dẫn trên Cổng thông tin điện tử Tổng cục Thuế) đến Cục Thuế tỉnh/thành phố nơi Công ty B đăng ký, yêu cầu xác minh và điều chỉnh dữ liệu thuế. Có thể gửi online qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc bưu điện.
• Bước 3: Nếu không nhận phản hồi trong 15-30 ngày, khiếu nại lên Tổng cục Thuế hoặc khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện để đòi bồi thường thiệt hại (phạt 10 triệu đồng cộng lãi chậm nộp). Theo Điều 28 Luật Quản lý thuế, cơ quan thuế phải xử lý khiếu nại trong 30 ngày, và Công ty B có thể bị phạt 20-50 triệu đồng nếu chứng minh được gian lận.

3. Tư vấn trường hợp 2: Điều chỉnh khai báo với Công ty A và hậu quả thuế

Công ty A ngỏ ý khai báo lại đúng lương thực tế là hợp lý, vì theo Điều 21 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, người nộp thuế được khai bổ sung hồ sơ thuế trong 10 năm kể từ ngày nộp ban đầu, miễn là không trong giai đoạn thanh tra. Nếu tổng thu nhập sau điều chỉnh (lương thực tế từ A cộng thu nhập khống từ B) dưới 132 triệu đồng (ngưỡng miễn thuế cho cá nhân có 1 người phụ thuộc theo Thông tư 92/2015/TT-BTC), Anh/Chị không phát sinh nghĩa vụ đóng thêm thuế, thậm chí có thể được hoàn thuế đã nộp thừa.

Các bước thực hiện: Công ty A gửi tờ khai bổ sung (mẫu 02/QTT-TNCN) đến cơ quan thuế, điều chỉnh thu nhập xuống mức thực tế. Sau đó, Anh/Chị nộp tờ khai bổ sung quyết toán thuế TNCN (qua eTax hoặc trực tiếp), kèm chứng cứ như hợp đồng lao động, bảng lương thực tế. Theo Công văn 7494/TCT-CS năm 2024, nếu khai bổ sung dẫn đến nộp thừa, cơ quan thuế sẽ hoàn trong 40 ngày đối với hồ sơ kiểm tra trước hoàn thuế.

Về số tiền thuế đã đóng: Nếu sau điều chỉnh phát sinh thừa (ví dụ: thuế từ 77 triệu khống và phần nâng khống của A), Anh/Chị được hoàn toàn bộ theo Điều 60 Luật Quản lý thuế, cộng lãi hoàn thuế 0,03%/ngày từ ngày nộp thừa. Phạt nộp muộn 10 triệu đồng có thể được xem xét miễn giảm nếu chứng minh lỗi do khai khống (theo Điều 155 Luật Quản lý thuế). Tuy nhiên, nếu điều chỉnh làm tăng thuế (ít xảy ra ở trường hợp này), Anh/Chị phải nộp thêm và chịu phạt chậm nộp.

Công ty Luật ACC sẵn sàng đồng hành cùng Anh/Chị để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ!