Xử lý vi phạm pháp luật về tiếp cận thông tin

Việc xử lý nghiêm minh các vi phạm trong lĩnh vực tiếp cận thông tin là cơ chế quan trọng nhằm bảo đảm tính thực thi của pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và duy trì sự kỷ cương trong hoạt động quản lý nhà nước. Nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ các chế tài, quy trình khiếu nại, tố cáo cũng như trách nhiệm bồi thường phát sinh, Công ty Luật ACC xin phân tích chi tiết quy định xử lý vi phạm liên quan đến hoạt động này.

1. Cơ sở pháp lý về xử lý vi phạm trong tiếp cận thông tin

Quy định chung về việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật được ghi nhận chính thức tại Luật Tiếp cận thông tin 2026 số 01/2026/QH16. Cụ thể, Điều 6 Luật Tiếp cận thông tin 2026 số 01/2026/QH16 xác định rõ nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm pháp lý đối với cả phía người cung cấp thông tin lẫn người thực hiện quyền tiếp cận thông tin khi có hành vi vi phạm.

Cơ chế xử lý này tạo ra hành lang pháp lý hai chiều, vừa ngăn chặn sự nhũng nhiễu, cố ý làm sai của cán bộ, công chức, vừa phòng ngừa việc người dân lợi dụng quyền tiếp cận để thực hiện các mục đích trái pháp luật.

2. Hình thức xử lý đối với phía cơ quan và cán bộ cung cấp thông tin

Cán bộ, công chức, viên chức hoặc người được giao nhiệm vụ cung cấp thông tin nếu có hành vi vi phạm quy định pháp luật sẽ bị xử lý tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm:

• Xử lý kỷ luật cán bộ, công chức: Áp dụng đối với các hành vi như trì hoãn, không cung cấp, cung cấp không đầy đủ, không chính xác thông tin hoặc cản trở người yêu cầu cung cấp thông tin.
• Xử phạt vi phạm hành chính: Áp dụng đối với các vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng gây ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin của cá nhân, tổ chức.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự: Trường hợp cố ý cung cấp thông tin sai lệch gây hậu quả nghiêm trọng, làm lộ bí mật nhà nước, hủy hoại tài liệu hoặc lợi dụng chức vụ quyền hạn để trù dập người yêu cầu, người vi phạm có thể bị xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn quyền tiếp cận thông tin của công dân tại đây.

3. Trách nhiệm pháp lý đối với người sử dụng thông tin sai quy định

Đối với công dân, tổ chức thực hiện quyền tiếp cận thông tin nhưng cố ý sử dụng dữ liệu trái mục đích hoặc vi phạm quy tắc khai thác, các hình thức xử lý được áp dụng cụ thể:

• Trách nhiệm hành chính và hình sự: Sử dụng thông tin được cung cấp để chống phá Nhà nước, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác, kích động bạo lực hoặc làm ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh quốc gia sẽ bị xử phạt hành chính hoặc bị xử lý hình sự theo từng tội danh tương ứng.
• Tạm dừng hoặc từ chối cung cấp thông tin: Người có hành vi gian dối, vi phạm nghĩa vụ thanh toán chi phí hoặc đã bị xử lý vi phạm sẽ bị từ chối phục vụ đối với các yêu cầu tiếp theo theo quy định.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn xác định thông tin được tiếp cận tại đây.

4. Cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo và bồi thường thiệt hại

Khi phát sinh vi phạm gây tổn hại đến quyền lợi hợp pháp của các bên, pháp luật quy định quy trình giải quyết và bồi thường theo các căn cứ sau:

• Quyền khiếu nại, tố cáo và khởi kiện: Người yêu cầu có quyền khiếu nại, khởi kiện vụ án hành chính đối với hành vi từ chối, trì hoãn hoặc cung cấp thông tin không chính xác; công dân có quyền tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, cơ quan cung cấp.
• Trách nhiệm bồi thường của người cung cấp: Người cung cấp thông tin có hành vi vi phạm pháp luật nếu gây thiệt hại cho người yêu cầu hoặc bên thứ ba thì phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và pháp luật dân sự.
• Trách nhiệm bồi thường của người sử dụng: Người thực hiện quyền tiếp cận thông tin nếu sử dụng thông tin gây ảnh hưởng xấu, gây thiệt hại về tài sản, uy tín cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thì phải bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế phát sinh.

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp khi bị từ chối cung cấp thông tin trái luật hoặc chủ động phòng ngừa các rủi ro pháp lý phát sinh do sử dụng thông tin không đúng quy định, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ đơn vị chuyên môn là rất cần thiết. Công ty Luật ACC là đơn vị pháp lý uy tín, giàu kinh nghiệm trong việc tư vấn soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo, đại diện tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cũng như hỗ trợ khắc phục các vướng mắc pháp lý; quý khách hãy liên hệ ngay với chúng tôi để nhận được giải pháp tư vấn chuyên sâu và kịp thời.