Xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo

Cùng với sự giao lưu văn hóa và hợp tác quốc tế ngày càng gia tăng, nhu cầu đưa các ấn phẩm kinh sách, vật phẩm tâm linh, di sản văn hóa tôn giáo ra nước ngoài cũng như đưa các công trình nghiên cứu, văn hóa phẩm tâm linh từ quốc tế về Việt Nam diễn ra rất sôi động. Hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo không chỉ đơn thuần là các giao dịch hàng hóa xuyên biên giới mà còn liên quan trực tiếp đến công tác quản lý tư tưởng, an ninh văn hóa và bảo tồn di sản dân tộc. Do đó, Nhà nước Việt Nam đã thiết lập cơ chế kiểm soát và cấp phép chuyên biệt nhằm đảm bảo tính hợp pháp và ngăn chặn các nguy cơ lệch chuẩn. Bài viết dưới đây từ Công ty Luật ACC sẽ phân tích chuyên sâu các quy định pháp lý điều chỉnh việc xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo.

1. Hành lang pháp lý và nguyên tắc kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo

Hoạt động đưa kinh sách, tài liệu, vật phẩm và di vật tôn giáo qua biên giới Việt Nam được điều chỉnh bởi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 kết hợp với pháp luật về hải quan, xuất nhập khẩu và quản lý văn hóa. Nhà nước Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân xuất nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo hợp pháp nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt tâm linh, nghiên cứu khoa học và giao lưu văn hóa thuần túy.

Công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này đòi hỏi sự phối hợp liên ngành giữa cơ quan hải quan, cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo và cơ quan chuyên môn về văn hóa – xuất bản. Việc kiểm duyệt nhằm đảm bảo hàng hóa văn hóa phẩm không chứa nội dung chống phá, chia rẽ khối đại đoàn kết hoặc truyền bá tín ngưỡng bị cấm tại Việt Nam.

2. Tiêu chuẩn và điều kiện đối với văn hóa phẩm tôn giáo được phép xuất khẩu, nhập khẩu

Các loại văn hóa phẩm tôn giáo khi thực hiện thủ tục thông quan thương mại hoặc phi thương mại phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn pháp lý theo Điều 50 Luật Tín ngưỡng tôn giáo 2026:

• Sự rõ ràng về nguồn gốc và tư cách chủ thể: Tổ chức, cá nhân thực hiện xuất nhập khẩu phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa và có tư cách pháp lý hợp pháp theo quy định.
• Sự phù hợp về mặt nội dung giáo lý: Ấn phẩm, tài liệu nhập khẩu không được chứa nội dung xuyên tạc lịch sử, kích động bạo lực, tuyên truyền mê tín dị đoan hoặc chống phá Nhà nước.
• Tuân thủ quy định về bảo tồn di sản văn hóa đối với đồ cổ tôn giáo: Các vật phẩm thờ cúng, tượng Phật, đồ tế lễ mang tính chất là di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Di sản văn hóa khi xuất khẩu.
• Được sự chấp thuận hoặc phê duyệt kiểm duyệt chuyên ngành: Phải có văn bản cho phép nhập khẩu hoặc giấy xác nhận đăng ký kiểm duyệt văn hóa phẩm do cơ quan có thẩm quyền cấp.

>>> Xem thêm bài viết: Tư vấn quy định về thay đổi tên tổ chức tôn giáo tại đây.

3. Quy trình và thủ tục hành chính xin cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo

Tổ chức, cá nhân cần thực hiện đúng trình tự các bước theo quy định hành chính hiện hành để hoàn tất thủ tục thông quan:

• Nộp hồ sơ đề nghị cấp phép đến cơ quan quản lý văn hóa: Hồ sơ bao gồm đơn đề nghị, danh mục văn hóa phẩm, bản sao giấy tờ chứng minh mục đích sử dụng và các chứng thư liên quan.
• Thẩm định và kiểm duyệt nội dung chuyên ngành: Cơ quan quản lý văn hóa – tôn giáo tiến hành hội đồng kiểm duyệt nội dung ấn phẩm, tài liệu hoặc giám định niên đại vật phẩm thờ cúng.
• Cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm: Trong thời hạn luật định kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan thẩm quyền ban hành Giấy phép xuất khẩu/nhập khẩu hoặc văn bản từ chối có nêu rõ lý do.
• Thực hiện thủ tục thông quan tại cơ quan hải quan: Tổ chức, cá nhân xuất trình Giấy phép đã được cấp cùng hồ sơ hàng hóa cho hải quan cửa khẩu để làm thủ tục thực tế.

>>> Xem thêm bài viết: Tư vấn quy định tổ chức lớp bồi dưỡng về tôn giáo tại đây.

4. Các hành vi bị nghiêm cấm và cơ chế xử lý vi phạm trong xuất nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo

Nhằm ngăn chặn các nguy cơ thẩm lậu tài liệu độc hại hoặc tẩu tán di sản quốc gia, pháp luật nghiêm cấm các hành vi dựa trên Điều 7 Luật Tín ngưỡng tôn giáo 2026:

• Nhập khẩu và phát hành trái phép kinh sách tà đạo: Cấm đưa vào Việt Nam các loại tài liệu, sách báo, đĩa hình tuyên truyền cho các tổ chức tôn giáo chưa được Nhà nước công nhận hoặc bị cấm.
• Xuất khẩu trái phép di vật, cổ vật tôn giáo: Cấm các hành vi mượn danh nghĩa xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ để tẩu tán các tượng thờ cổ, đồ tế lễ thuộc danh mục cấm xuất khẩu ra nước ngoài.
• Khai báo gian lận hoặc ngụy trang văn hóa phẩm: Cấm hành vi cố ý khai sai tên hàng, cất giấu ấn phẩm tôn giáo trong các kiện hàng hóa khác nhằm trốn tránh kiểm duyệt chuyên ngành.
• Tán phát văn hóa phẩm nhập khẩu chưa qua kiểm duyệt: Cấm đưa các văn hóa phẩm tôn giáo nhập khẩu ra lưu hành, sử dụng trong cộng đồng khi chưa hoàn tất thủ tục nộp lưu chiểu và cấp phép phát hành.

Thực hiện các thủ tục xin phép xuất khẩu, nhập khẩu văn hóa phẩm tôn giáo đòi hỏi phải nắm vững chuyên môn về giám định văn hóa, quy định hải quan và pháp luật tôn giáo. Công ty Luật ACC cung cấp dịch vụ pháp lý trọn gói, hỗ trợ kiểm tra tính hợp pháp của danh mục hàng hóa, hoàn thiện hồ sơ xin phép và đại diện làm việc với cơ quan chuyên trách, giúp quá trình thông quan diễn ra an toàn, đúng quy định.