Yêu cầu và chiến lược quản lý rủi ro hoạt động

Rủi ro hoạt động là nguy cơ tổn thất phát sinh do quy trình nội bộ không đầy đủ hoặc bị lỗi, do con người, do hệ thống công nghệ hoặc do các yếu tố bên ngoài. Đối với các tổ chức tín dụng là hợp tác xã (như quỹ tín dụng nhân dân) và các tổ chức tài chính vi mô, việc kiểm soát tốt rủi ro hoạt động là nền tảng cốt lõi để bảo đảm an toàn tài sản, duy trì tính liên tục trong vận hành và tuân thủ pháp luật. Công ty Luật ACC xin tư vấn chi tiết các yêu cầu và chiến lược quản lý rủi ro hoạt động theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Cơ sở pháp lý về quản lý rủi ro hoạt động

Văn bản quy phạm pháp luật trực tiếp điều chỉnh công tác quản lý rủi ro hoạt động thuộc hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức tín dụng là hợp tác xã, tổ chức tài chính vi mô hiện nay là Thông tư 62/2025/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức tín dụng là hợp tác xã, tổ chức tài chính vi mô.

Theo Thông tư 62/2025/TT-NHNN, tổ chức tín dụng có trách nhiệm xây dựng khung quản lý rủi ro hoạt động toàn diện, bao phủ mọi quy trình nghiệp vụ, hạ tầng công nghệ và nhân sự. Thực hiện đúng các quy định này giúp tổ chức tín dụng hạn chế tối đa nguy cơ gian lận, gián đoạn kinh doanh và tránh các hình thức xử phạt vi phạm hành chính từ cơ quan quản lý nhà nước.

2. Các yêu cầu cốt lõi trong quản lý rủi ro hoạt động

Theo quy định tại Điều 39 Thông tư 62/2025/TT-NHNN để quản lý hiệu quả rủi ro hoạt động, tổ chức tín dụng phải đáp ứng các tiêu chuẩn bắt buộc sau:

• Xây dựng quy trình nghiệp vụ rõ ràng, chuẩn hóa: Mọi hoạt động nghiệp vụ từ huy động vốn, cấp tín dụng, kế toán đến thủ quỹ phải được thể hiện bằng văn bản, có phân công trách nhiệm chi tiết và cơ chế kiểm soát chéo.
• Tách biệt nhiệm vụ và hạn chế xung đột lợi ích: Tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc nguyên tắc "bất tương dung", không bố trí nhân sự đảm nhiệm đồng thời các vị trí có thể dẫn đến gian lận hoặc bao che vi phạm.
• Bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và công nghệ: Thiết lập các quy định về bảo mật dữ liệu, phân quyền truy cập hệ thống và lưu trữ lịch sử giao dịch nhằm ngăn chặn sự cố công nghệ hoặc truy cập trái phép.
• Xây dựng văn hóa tuân thủ và quản trị nhân sự: Thường xuyên đào tạo, kiểm tra đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn của cán bộ, nhân viên để giảm thiểu sai sót do yếu tố con người.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn xây dựng chính sách và hạn mức quản lý rủi ro tại đây.

3. Chiến lược quản lý và kế hoạch duy trì hoạt động liên tục

Một chiến lược quản lý rủi ro hoạt động bài bản đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa các giải pháp chủ động phòng ngừa và ứng phó sự cố:

• Xây dựng Cơ sở dữ liệu về tổn thất rủi ro hoạt động: Ghi nhận, thống kê và phân tích toàn bộ các sự cố, gian lận hoặc lỗi vận hành đã xảy ra để làm cơ sở cải tiến quy trình.
• Lập Kế hoạch duy trì hoạt động liên tục (BCP): Ban hành kịch bản ứng phó đối với các tình huống gián đoạn kinh doanh như thiên tai, cháy nổ, sự cố mạng hoặc dịch bệnh để bảo đảm hoạt động cốt lõi không bị gián đoạn.
• Mua bảo hiểm rủi ro: Chủ động chuyển giao một phần rủi ro hoạt động thông qua việc mua bảo hiểm tài sản, bảo hiểm tiền mặt tại quỹ/trên đường vận chuyển hoặc bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp.
• Tích hợp vào báo cáo kiểm soát nội bộ: Tình hình quản lý rủi ro hoạt động phải được tổng hợp đầy đủ trong báo cáo hằng năm về hệ thống kiểm soát nội bộ gửi Ngân hàng Nhà nước.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn lập báo cáo về hệ thống kiểm soát nội bộ tại đây.

4. Những bất cập thực tế và rủi ro nếu quản lý thiếu hiệu quả

Trong thực tế vận hành tại một số quỹ tín dụng nhân dân và tổ chức tài chính vi mô quy mô vừa và nhỏ, công tác quản lý rủi ro hoạt động vẫn còn bộc lộ một số hạn chế đáng quan ngại. Nhiều nơi quy trình tác nghiệp chưa được cập nhật kịp thời so với thực tế, việc phân công nhân sự còn kiêm nhiệm do thiếu hụt lực lượng. Bên cạnh đó, việc sao lưu dữ liệu công nghệ thông tin và xây dựng kịch bản dự phòng gián đoạn hoạt động đôi khi còn mang tính hình thức.

Tình trạng này dẫn đến nguy cơ cao phát sinh gian lận nội bộ, thất thoát tiền mặt, rò rỉ thông tin khách hàng hoặc ngưng trệ giao dịch khi xảy ra sự cố kỹ thuật. Vi phạm các quy định về quản lý rủi ro hoạt động không chỉ gây tổn thất tài chính trực tiếp mà còn khiến tổ chức tín dụng đối mặt với các án phạt nghiêm khắc từ Ngân hàng Nhà nước và suy giảm nghiêm trọng uy tín trên địa bàn.

Xây dựng chiến lược và thực thi nghiêm túc các yêu cầu quản lý rủi ro hoạt động là giải pháp then chốt giúp các tổ chức tín dụng vận hành an toàn và bền vững. Nếu quý khách hàng có thắc mắc hoặc cần tư vấn hoàn thiện quy chế, quy trình quản lý rủi ro nội bộ, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ tận tình.