Tôi có mua cổ phiếu của công ty theo chương trình ESOP và vừa rồi tôi đã thực hiện quyền bán lại số cổ phiếu này cho công ty sau 2 năm nắm giữ, phí công ty có khấu trừ của tôi 0.1% thuế trên giá trị chuyển nhượng, nhưng tôi đọc luật thì thấy nói là nếu bán cổ phiếu thưởng thì phải nộp thuế TNCN từ đầu tư vốn 5% và cả thuế từ tiền lương tiền công nữa, tôi đang rất rối không biết mình phải nộp theo cách nào mới đúng để sau này không bị cơ quan thuế mời lên làm việc vì nộp thiếu?

Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công Ty Luật ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Thuế thu nhập cá nhân khi nhận cổ phiếu ESOP

Cổ phiếu ESOP (Employee Stock Ownership Plan) thường được coi là hình thức thưởng hoặc lợi ích từ tiền lương, tiền công đối với nhân viên. Theo Điều 3 và Điều 18 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung năm 2012, 2014), thu nhập từ ESOP phát sinh khi Anh/Chị nhận cổ phiếu với giá ưu đãi (thấp hơn giá thị trường), phần chênh lệch giữa giá thị trường và giá mua sẽ bị tính vào thu nhập từ tiền lương, tiền công. Mức thuế áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần từ 5% đến 35% trên thu nhập chịu thuế sau khi trừ các khoản giảm trừ (như giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc).

Công ty thường khấu trừ tại nguồn theo Thông tư 111/2013/TT-BTC (Điều 25), nghĩa là khi cấp cổ phiếu, công ty phải tính và khấu trừ thuế TNCN từ thu nhập này trước khi giao cổ phiếu. Nếu Anh/Chị đã nhận cổ phiếu cách đây 2 năm mà chưa thấy công ty khấu trừ hoặc thông báo, Anh/Chị cần kiểm tra hợp đồng ESOP và biên bản nhận cổ phiếu để xác định có phát sinh thu nhập chịu thuế không. Nếu có, Anh/Chị phải tự kê khai bổ sung vào tờ khai quyết toán thuế TNCN hàng năm theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP (Điều 13), tránh bị phạt chậm nộp từ 0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp (tối thiểu 2.000.000 đồng nếu vi phạm).

Xem thêm: Cho em hỏi thủ tục thay đổi thông tin từ CMND 9 số sang CCCD gắn chíp trên trang Thuế điện tử mất bao nhiêu ngày thì được cập nhật?

Thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng cổ phiếu ESOP

Khi Anh/Chị bán lại cổ phiếu ESOP cho công ty sau 2 năm nắm giữ, đây được xem là hoạt động chuyển nhượng chứng khoán. Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi), thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán (bao gồm cổ phiếu ESOP) chịu thuế suất cố định 0,1% trên tổng giá trị chuyển nhượng, không phụ thuộc vào lãi lỗ. Việc công ty khấu trừ 0,1% trên giá trị chuyển nhượng là đúng quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC (Điều 12), và đây là bên chuyển nhượng (công ty) thực hiện khấu trừ tại nguồn.

Anh/Chị không phải nộp thêm thuế 5% từ đầu tư vốn, vì mức 5% chỉ áp dụng cho một số thu nhập khác (như lãi tiền gửi), không phải chuyển nhượng chứng khoán. Thời hạn nắm giữ 2 năm không ảnh hưởng đến mức thuế này, nhưng nếu cổ phiếu được cấp miễn phí hoặc thưởng hoàn toàn, phần thu nhập ban đầu vẫn phải kiểm tra theo quy định về tiền lương (như phần trên). Nếu công ty đã khấu trừ đầy đủ, Anh/Chị chỉ cần lưu giữ chứng từ (hợp đồng bán, biên lai khấu trừ) để quyết toán thuế cuối năm, theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP (Điều 44).

Trách nhiệm kê khai và tránh rủi ro bị cơ quan thuế xử lý

Xem thêm: Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền internet có phải nộp thuế TNCN không và mức thuế là bao nhiêu phần trăm?

Để đảm bảo tuân thủ, Anh/Chị cần tổng hợp toàn bộ thu nhập từ ESOP (phần nhận và phần chuyển nhượng) vào tờ khai quyết toán thuế TNCN năm phát sinh (thường nộp trước ngày 30/4 năm sau). Nếu phát hiện thiếu sót, Anh/Chị có thể tự nguyện kê khai bổ sung theo Điều 47 Luật Quản lý thuế 2019, tránh bị phạt vi phạm hành chính từ 20% đến 100% số thuế thiếu (tối đa 100.000.000 đồng). Cơ quan thuế (Cục Thuế địa phương) có thể kiểm tra qua dữ liệu từ công ty, nên việc lưu trữ hồ sơ đầy đủ là cần thiết.

• Hợp đồng ESOP và biên bản nhận cổ phiếu.
• Hóa đơn, chứng từ giá mua và giá thị trường tại thời điểm nhận.
• Hợp đồng chuyển nhượng và biên lai khấu trừ 0,1% từ công ty.
• Tờ khai quyết toán thuế TNCN (mẫu 02/QTT-TNCN theo Thông tư 111/2013/TT-BTC).

Nếu thu nhập từ ESOP vượt 10 triệu đồng/năm, Anh/Chị phải đăng ký mã số thuế cá nhân theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP (Điều 30).

Việc tuân thủ đúng quy định thuế giúp Anh/Chị tránh các khoản phạt không đáng có, đảm bảo an toàn pháp lý và tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, nó hỗ trợ minh bạch trong hồ sơ cá nhân, giảm rủi ro kiểm tra sau này. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công Ty Luật ACC.