Người tham gia đa cấp có được quyền trả lại hàng hóa không?

Trong hoạt động kinh doanh đa cấp, một trong những rủi ro lớn nhất mà người tham gia thường gặp phải là việc ôm hàng, tồn đọng sản phẩm do áp lực chạy doanh số hoặc bị dụ dỗ mua lượng hàng lớn để thăng cấp. Khi không thể tiêu thụ, câu hỏi đặt ra là liệu pháp luật có bảo vệ và cho phép họ được trả lại hàng để thu hồi vốn hay không. Nhằm làm rõ quyền lợi chính đáng này, Công ty Luật ACC xin cung cấp bài viết phân tích chi tiết các quy định pháp lý hiện hành về quyền trả lại hàng hóa trong mô hình kinh doanh đa cấp.

1. Cơ sở pháp lý về quyền trả lại hàng hóa của người tham gia đa cấp

Quyền trả lại hàng hóa và nhận lại tiền là một trong những quyền lợi cốt lõi được pháp luật quy định nhằm bảo vệ người tham gia bán hàng đa cấp trước các hành vi găm hàng hoặc ép buộc tiêu thụ. Văn bản pháp lý tối cao điều chỉnh trực tiếp quy trình, thời hạn và nghĩa vụ hoàn trả này là Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.

Theo quy định tại Nghị định số 137/2026/NĐ-CP Về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, doanh nghiệp bán hàng đa cấp có nghĩa vụ mua lại hàng hóa đã bán cho người tham gia, bao gồm cả hàng hóa được bán theo chương trình khuyến mại. Quyền lợi này được kích hoạt khi người tham gia đưa ra yêu cầu hợp pháp trong thời hạn quy định, và doanh nghiệp không được phép từ chối hoặc gây ra các rào cản thủ tục trái pháp luật để né tránh nghĩa vụ hoàn trả tài chính này.

2. Điều kiện và thời hạn để thực hiện quyền trả lại hàng hóa hợp pháp

Mặc dù pháp luật bảo vệ quyền trả hàng, nhưng để yêu cầu này được chấp nhận và doanh nghiệp có nghĩa vụ hoàn tiền, người tham gia phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt về trạng thái sản phẩm cũng như mốc thời gian quy định.

• Thời hạn yêu cầu trả hàng: Người tham gia bán hàng đa cấp có quyền trả lại hàng hóa đã mua từ doanh nghiệp trong thời hạn tối đa là 30 ngày kể từ ngày nhận hàng.
• Điều kiện về tình trạng hàng hóa: Hàng hóa hoàn trả phải đảm bảo còn nguyên bao bì, tem nhãn và kèm theo hóa đơn mua hàng chứng minh nguồn gốc. Đối với những sản phẩm đã bị bóc niêm phong, quá hạn sử dụng hoặc bị hư hỏng do lỗi bảo quản từ phía người tham gia, doanh nghiệp có quyền từ chối mua lại.
• Tỷ lệ hoàn tiền và khấu hao pháp lý: Khi đủ điều kiện trả hàng, doanh nghiệp đa cấp có nghĩa vụ hoàn trả lại khoản tiền với mức tối thiểu là 90% số tiền mà người tham gia đã nộp để mua lượng hàng đó. Doanh nghiệp được phép khấu trừ tối đa 10% chi phí quản lý, hành chính và các khoản thuế đã nộp theo quy định của pháp luật.

>>> Xem thêm bài viết: Luật sư tư vấn truy thu tài sản từ mô hình đa cấp tại đây.

3. Chế tài xử lý khi doanh nghiệp cố tình trốn tránh nghĩa vụ mua lại hàng

Thực tế ghi nhận rất nhiều doanh nghiệp đa cấp biến tướng thường tìm mọi cách trì hoãn, kéo dài thời gian quá 30 ngày hoặc tự ý đặt ra các quy định nội bộ trái luật để không phải hoàn tiền cho nạn nhân. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng và sẽ phải chịu các hình phạt thích đáng.

• Xử phạt vi phạm hành chính: Doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ mua lại hàng hóa hoặc không hoàn trả tiền theo đúng tỷ lệ pháp luật quy định sẽ bị cơ quan quản lý cạnh tranh xử phạt tiền ở mức rất cao. Ngoài ra, tùy theo tính chất nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động hoặc tịch thu giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
• Xử lý hình sự khi có dấu hiệu lừa đảo: Nếu doanh nghiệp cố tình thiết lập hệ thống để bán hàng rồi ôm tiền biến mất, khóa tài khoản của người tham gia nhằm trích đoạt tài sản, ban lãnh đạo công ty sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp theo Bộ luật Hình sự năm 2025.

>>> Xem thêm bài viết: Giải pháp ngăn chặn tẩu tán tài sản của kẻ lừa đảo tại đây.

4. Quy trình các bước thực hiện trả hàng để thu hồi vốn an toàn

Để đảm bảo quyền lợi của mình không bị bác bỏ bởi các chiêu trò trì hoãn từ doanh nghiệp, người tham gia cần tuân thủ đúng trình tự các bước thực hiện như sau:

• Bước 1: Kiểm tra và lập danh mục hàng hóa

Rà soát lại toàn bộ số hàng tồn kho, đối chiếu với hóa đơn mua hàng để đảm bảo chưa quá thời hạn 30 ngày và sản phẩm vẫn còn nguyên vẹn tem mác.

• Bước 2: Soạn thảo văn bản yêu cầu trả hàng

 Viết đơn thông báo trả hàng gửi ban giám đốc công ty, nêu rõ lý do trả hàng, số lượng, mã sản phẩm và số tài khoản nhận lại tiền hoàn trả.

• Bước 3: Bàn giao và lập biên bản chứng cứ

 Khi đến nộp hàng tại trụ sở hoặc kho của doanh nghiệp, bắt buộc phải lập biên bản bàn giao có chữ ký xác nhận của đại diện công ty và ghi rõ tình trạng hàng hóa lúc giao. Nếu công ty từ chối tiếp nhận, cần lập tức chụp ảnh, quay video làm bằng chứng và gửi thông báo qua đường bưu điện có bảo đảm để lưu vết ngày gửi đơn nhằm bảo vệ quyền lợi pháp lý.

Việc đối đầu với các bộ phận pháp lý của những doanh nghiệp đa cấp luôn là thử thách lớn đối với người dân khi họ thiếu kinh nghiệm thực chiến và kiến thức về các điều khoản lắt léo trong hợp đồng. Nếu quý khách hàng đang gặp khó khăn trong việc thực hiện quyền trả lại hàng hóa hoặc bị các tổ chức đa cấp chèn ép, từ chối hoàn tiền, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để được đội ngũ luật sư chuyên môn bảo vệ và tư vấn giải pháp kịp thời.