Thẩm tra công nợ, vật tư, vật liệu và thiết bị tồn đọng

Trong quy trình quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành, công tác thẩm tra các khoản công nợ tồn đọng cùng với việc kiểm kê, xử lý vật tư, vật liệu, thiết bị dơ dang là một trong những nội dung tài chính mang tính phức tạp và nhạy cảm nhất. Đây là khâu then chốt nhằm làm sạch sổ sách kế toán, xác định chính xác nghĩa vụ tài chính giữa chủ đầu tư với các nhà thầu, đồng thời xử lý triệt để các tài sản tồn đọng để giải phóng nguồn vốn và bàn giao công trình đúng quy định. Nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát chuẩn xác và phòng ngừa tối đa rủi ro xuất toán hay tranh chấp tài chính, Công ty Luật ACC phân tích chi tiết quy trình, nội dung và nghiệp vụ thẩm tra chuyên sâu đối với nhóm chuyên đề này.

1. Khung pháp lý và nguyên tắc xử lý tài chính theo Nghị định 193/2026/NĐ-CP

Căn cứ theo quy định tại Nghị định 193/2026/NĐ-CP, công tác thẩm tra công nợ và tài sản tồn đọng đòi hỏi cơ quan chủ trì thẩm tra phải đối soát trực tiếp, toàn diện giữa sổ sách kế toán của chủ đầu tư với số liệu xác nhận của Kho bạc Nhà nước và hệ thống biên bản đối chiếu công nợ thực tế với từng nhà thầu. Mục tiêu tối thượng của khâu này là bảo đảm mọi khoản nợ phải thu, nợ phải trả và giá trị tài sản chưa đưa vào sử dụng đều được xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm cá nhân, tổ chức liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết toán.

Nghiệp vụ thẩm tra phân loại triệt để các khoản nợ tồn đọng lâu năm, các khoản tạm ứng quá hạn chưa thu hồi và số lượng vật tư, thiết bị dư thừa sau khi công trình kết thúc. Việc chủ động rà soát, lập phương án xử lý nợ và tài sản tồn đọng theo đúng các chuẩn mực tài chính hiện hành sẽ giúp chủ đầu tư tránh được các sai sót bị cơ quan thanh tra, kiểm toán truy thu hoặc xuất toán sau này.

2. Thẩm tra các khoản công nợ phải trả cho nhà thầu và nghĩa vụ thanh toán tồn đọng

Cơ quan thẩm tra tiến hành kiểm tra chi tiết tính chính xác và hợp pháp của các khoản nợ phải trả phát sinh trong suốt quá trình thực hiện dự án:

• Đối soát biên bản đối chiếu công nợ: Kiểm tra tính hợp lệ của các bảng đối chiếu công nợ tính đến thời điểm lập hồ sơ quyết toán, bảo đảm có đầy đủ chữ ký, đóng dấu của đại diện hợp pháp phía chủ đầu tư và nhà thầu.
• Thẩm tra số tiền giữ lại bảo hành công trình: Rà soát giá trị tiền bảo hành công trình đang giữ lại theo thỏa thuận hợp đồng; kiểm tra thời hạn bảo hành thực tế và các điều kiện để giải tỏa tiền giữ lại cho nhà thầu.
• Xác định các khoản nợ quá hạn và tranh chấp hợp đồng: Phân loại các khoản nợ đọng kéo dài, nợ đang có tranh chấp về giá trị thanh toán hoặc khối lượng nghiệm thu để kiến nghị phương án giải quyết dứt điểm.
• Kiểm tra nghĩa vụ nộp thuế và phạt vi phạm: Rà soát các khoản tiền phạt vi phạm tiến độ, phạt vi phạm chất lượng hoặc các khoản thuế, phí nhà thầu phải nộp đã được khấu trừ đúng quy định hay chưa.

>>> Xem thêm bài viết: Tư vấn xử lý công nợ, vật tư, vật liệu và thiết bị tồn đọng khi quyết toán vốn đầu tư dự án tại đây.

3. Thẩm tra các khoản công nợ phải thu và tình hình thu hồi vốn tạm ứng

Tập trung kiểm tra tính an toàn của nguồn vốn dự án thông qua việc thu hồi các khoản nợ phải thu và số dư tạm ứng:

• Thẩm tra dư nợ tạm ứng theo từng hợp đồng: Đối soát số dư tiền tạm ứng chưa thu hồi hết tại Kho bạc Nhà nước đối với từng gói thầu thi công, gói thầu tư vấn và cung cấp thiết bị.
• Rà soát trách nhiệm thu hồi bảo lãnh tạm ứng: Kiểm tra tính hiệu lực và thời hạn của bảo lãnh tạm ứng ngân hàng đối với các khoản dư tạm ứng lớn hoặc các hợp đồng bị chậm tiến độ.
• Xác định các khoản thu hồi nộp ngân sách nhà nước: Rà soát các khoản thu từ bán hồ sơ mời thầu, tiền thu hồi do thanh lý tài sản tạm, hoặc các khoản chi sai chế độ phải thu hồi nộp trả ngân sách.
• Đánh giá các khoản nợ phải thu khó đòi: Kiểm tra nguyên nhân dẫn đến các khoản nợ không có khả năng thu hồi từ các nhà thầu đã giải thể, phá sản hoặc dừng hoạt động để đề xuất biện pháp xử lý tài chính.

>>> Xem thêm bài viết: Tư vấn xử lý hồ sơ quyết toán vốn đầu tư dự án chưa đầy đủ tại đây.

4. Nghiệp vụ kiểm kê, đánh giá và xử lý vật tư, vật liệu, thiết bị tồn đọng

Cơ quan thẩm tra rà soát việc quản lý, sử dụng và phương án xử lý số lượng tài sản dư thừa sau khi hoàn thành dự án:

• Thẩm tra biên bản kiểm kê thực tế tài sản: Kiểm tra tính chính xác của bảng kiểm kê danh mục, chủng loại, số lượng và chất lượng còn lại của vật tư, vật liệu, thiết bị tồn kho tại thời điểm hoàn thành dự án.
• Đối soát khối lượng vật tư xuất dùng so với thiết kế: Kiểm tra tỷ lệ hao hụt vật tư thực tế so với định mức kinh tế – kỹ thuật được duyệt; phát hiện và loại trừ các khoản xuất vật tư sai mục đích hoặc khai khống.
• Đánh giá phương án điều chuyển hoặc thanh lý thiết bị: Rà soát tính hợp pháp của các quyết định phê duyệt phương án điều chuyển thiết bị dư thừa cho dự án khác hoặc bán thanh lý nộp ngân sách nhà nước.
• Kiểm tra việc hạch toán giảm giá trị quyết toán: Đối soát số tiền thu được từ việc bán thanh lý vật tư, thiết bị tồn đọng để bảo đảm đã được ghi nhận giảm trừ trực tiếp vào tổng chi phí quyết toán dự án.

Nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát sạch các khoản công nợ, lập phương án xử lý vật tư, thiết bị tồn đọng chuẩn xác và giải trình hiệu quả trước cơ quan thẩm tra quyết toán, Công ty Luật ACC cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên sâu trọn gói. Với đội ngũ luật sư và chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý vốn đầu tư công và tài chính doanh nghiệp, chúng tôi cam kết bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp, giúp dự án của quý khách tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc tồn đọng và hoàn tất thủ tục phê duyệt quyết toán an toàn, đúng tiến độ. Hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC để nhận tư vấn chi tiết.