Trách nhiệm của nhà thầu kiểm toán độc lập

Công tác quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đóng vai trò then chốt trong việc khép lại vòng đời của một dự án, đảm bảo tính minh bạch, tiết kiệm ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả giải ngân đầu tư công. Nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 193/2026/NĐ-CP quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026). Văn bản này mang lại những bước cải cách quan trọng, đặc biệt trong việc định hình rõ ràng quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của các chủ thể tham gia, trong đó nổi bật là nhà thầu kiểm toán độc lập.

Trong bối cảnh các quy định pháp luật ngày càng thắt chặt và đòi hỏi tính chuyên môn cao, việc tuân thủ đúng trình tự, chuẩn mực kiểm toán là thách thức lớn đối với các chủ đầu tư và doanh nghiệp. Tại Công ty Luật ACC, chúng tôi là đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật đầu tư, xây dựng và tài chính, luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ quý khách hàng làm rõ các quy định phức tạp, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp trước các cơ quan quản lý nhà nước.

1. Tổng quan về đối tượng áp dụng và dự án bắt buộc kiểm toán độc lập

Theo Nghị định số 193/2026/NĐ-CP, các quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án được áp dụng thống nhất đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, vốn ngân sách nhà nước khác. Đặc biệt, không phải mọi dự án đều bắt buộc phải thuê đơn vị kiểm toán độc lập, mà điều này được phân định rõ theo quy mô và tính chất dự án.

Các dự án bắt buộc phải kiểm toán báo cáo quyết toán

Căn cứ theo quy định tại Điều 9 Nghị định số 193/2026/NĐ-CP, các dự án sau đây bắt buộc phải được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập trước khi trình cơ quan có thẩm quyền thẩm tra và phê duyệt quyết toán:

• Các dự án quan trọng quốc gia.
• Các dự án nhóm A (trừ các dự án thuộc danh mục bí mật nhà nước) sử dụng vốn đầu tư công, vốn ngân sách nhà nước.
• Các dự án khác thuộc diện bắt buộc theo quy định của pháp luật chuyên ngành hoặc theo quyết định của người quyết định đầu tư.

2. Trách nhiệm pháp lý chi tiết của nhà thầu kiểm toán độc lập

Khi tham gia vào quá trình quyết toán vốn đầu tư dự án, nhà thầu kiểm toán độc lập và kiểm toán viên hành nghề không chỉ chịu sự điều chỉnh của Luật Kiểm toán độc lập mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định đặc thù tại Khoản 3 Điều 28  Nghị định số 193/2026/NĐ-CP. Dưới đây là các trách nhiệm trọng tâm:

• Tuân thủ nguyên tắc độc lập, khách quan và trung thực: Nhà thầu kiểm toán độc lập phải duy trì tính độc lập tuyệt đối giữa đơn vị mình với chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các nhà thầu thi công. Báo cáo kiểm toán phải phản ánh trung thực, khách quan tình hình thực hiện chi phí đầu tư, phát hiện và kiến nghị rõ ràng các khoản chi phí sai chế độ, sai khối lượng hoặc không hợp lệ.

• Chấp hành chuẩn mực nghề nghiệp: Kiểm toán viên phải thực hiện đúng trình tự, phương pháp kiểm toán theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và các quy định tài chính hiện hành.
• Kiểm tra và xác định chính xác vốn đầu tư được quyết toán: Nhà thầu kiểm toán chịu trách nhiệm rà soát toàn bộ các khoản chi phí hợp pháp đã thực hiện (bao gồm chi phí xây dựng, thiết bị, quản lý dự án, tư vấn và các chi phí khác) nằm trong giới hạn tổng mức đầu tư được duyệt hoặc điều chỉnh. Lưu ý quan trọng là vốn đầu tư được quyết toán không bao gồm chi phí phần thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện khấu trừ hoặc được hoàn.
• Phát hiện và kiến nghị xử lý sai phạm: Kiến nghị xuất toán các khoản chi sai quy định, đồng thời xác định rõ trách nhiệm tài chính của các bên liên quan đối với những sai sót trong quá trình thực hiện dự án.

>>> Xem thêm tại đây: Tư vấn xử lý hồ sơ quyết toán vốn đầu tư dự án chưa đầy đủ

3. Phương pháp tính toán và xác định chi phí kiểm toán độc lập

Để giúp chủ đầu tư và nhà thầu kiểm toán dễ dàng hình dung cách xác định chi phí kiểm toán trong thực tiễn, dưới đây là hướng dẫn căn cứ theo quy định về định mức chi phí tại Nghị định số 193/2026/NĐ-CP:

Chi phí kiểm toán độc lập () được xác định trên cơ sở giá trị cần thuê kiểm toán của dự án, dự án thành phần, tiểu dự án, công trình, hạng mục công trình độc lập nhân với tỷ lệ định mức chi phí do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành:

Trong đó:

• : Giá trị cần thuê kiểm toán (tính bằng giá trị phần việc đầu tư đề nghị quyết toán thuộc phạm vi kiểm toán, đơn vị tính: đồng hoặc tỷ đồng).
• : Tỷ lệ định mức chi phí kiểm toán độc lập (tính theo %) được quy định dựa trên quy mô giá trị và loại công trình.

Ví dụ minh họa cụ thể bằng số liệu:

Giả sử Ban Quản lý Dự án X triển khai một dự án nhóm B sử dụng vốn đầu tư công với tổng giá trị đề nghị quyết toán cần kiểm toán độc lập là  đồng (50 tỷ đồng). Căn cứ theo định mức quy định hiện hành, tỷ lệ định mức chi phí kiểm toán độc lập áp dụng cho quy mô này là $K_t = 0,35\%$.

Chi phí kiểm toán độc lập được tính như sau:

$$C_{kt} = 50.000.000.000 \times 0,35\% = 175.000.000 \text{ (đồng)}$$

Như vậy, chi phí thuê nhà thầu kiểm toán độc lập cho dự án này là 175 triệu đồng, nằm trong nội dung chi phí khác thuộc tổng mức đầu tư đã được phê duyệt.

>>> Xem thêm tại đây: Tư vấn xử lý dự án hoàn thành chậm lập hồ sơ quyết toán vốn đầu tư

4. Kết luận và khuyến nghị từ chuyên gia

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định số 193/2026/NĐ-CP giúp nhà thầu kiểm toán độc lập khẳng định uy tín nghề nghiệp, đồng thời hỗ trợ chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ quyết toán vốn đầu tư một cách nhanh chóng, minh bạch và đúng pháp luật. Bất kỳ sai sót nào trong quá trình kiểm toán đều có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian thẩm tra, phê duyệt hoặc phát sinh các rủi ro pháp lý không đáng có.

Nếu doanh nghiệp hoặc đơn vị của quý khách đang gặp vướng mắc về quy trình quyết toán vốn đầu tư, hợp đồng kiểm toán độc lập hay các quy định pháp lý theo Nghị định số 193/2026/NĐ-CP, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật ACC. Đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn giải pháp tối ưu và đồng hành cùng quý khách hàng trong mọi vụ việc.